રાજસ્થાન સરકારે લગ્ન, વારસો અને છૂટાછેડા સંબંધિત કાયદાઓને એકસમાન બનાવવા માટે 'રાજસ્થાન યુનિફોર્મ સિવિલ કોડ (UCC) બિલ, 2026' ના ડ્રાફ્ટને મંજૂરી આપી દીધી છે. આ બિલ, જેમાં આદિવાસી સમુદાયોને સ્પષ્ટપણે બાકાત રાખવામાં આવ્યા છે, તે 20 ઓગસ્ટ, 2026 થી શરૂ થતા ચોમાસુ સત્ર દરમિયાન રાજ્ય વિધાનસભામાં રજૂ કરવામાં આવશે.
રાજસ્થાનમાં UCC કાયદો લાગુ કરવાની તૈયારી
રાજસ્થાનના મુખ્યમંત્રી ભજનલાલ શર્માની આગેવાની હેઠળની રાજસ્થાન કેબિનેટે 13 ઓગસ્ટ, 2026 ના રોજ 'રાજસ્થાન યુનિફોર્મ સિવિલ કોડ (UCC) બિલ, 2026' ના ડ્રાફ્ટને સત્તાવાર રીતે મંજૂરી આપી છે. આ પહેલનો ઉદ્દેશ રાજ્યમાં એકીકૃત કાયદાકીય માળખું સ્થાપિત કરવાનો છે, જેના દ્વારા લગ્ન, છૂટાછેડા, વારસો, ભરણપોષણ અને લિવ-ઇન રિલેશનશિપ જેવા બાબતોને આવરી લેતા સામાન્ય નિયમો સાથે વિવિધ વ્યક્તિગત કાયદાઓને બદલવામાં આવશે.
મુખ્ય જોગવાઈઓ અને બાકાત
પ્રસ્તાવિત કાયદામાં મુખ્ય જોગવાઈઓમાં 60 દિવસની અંદર લગ્નની ફરજિયાત નોંધણી, બહુપત્નીત્વ પર પ્રતિબંધ અને પુત્રો અને પુત્રીઓ માટે સમાન વારસા હક્કનો સમાવેશ થાય છે. રાજ્ય સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આદિવાસી સમુદાયોને આ કાયદાના દાયરામાંથી સ્પષ્ટપણે બાકાત રાખવામાં આવ્યા છે, જેથી તેમની હાલની પરંપરાઓ અને રિવાજો આ નવા નિયમોના કાર્યક્ષેત્ર બહાર રહે.
વિધાનસભામાં રજૂઆત અને અન્ય બિલ
આ બિલ હવે 20 ઓગસ્ટ, 2026 થી શરૂ થનારા આગામી ચોમાસુ સત્ર દરમિયાન રાજસ્થાન વિધાનસભામાં રજૂ કરવામાં આવશે. વિધાનસભામાં યોજાનારી ચર્ચાઓ રાજ્યભરમાં કાયદાના અમલીકરણની અંતિમ રચના અને સમયરેખા નક્કી કરવાની દિશામાં આગળનું પગલું હશે. UCC કાયદા ઉપરાંત, કેબિનેટે 'રાજસ્થાન વૃક્ષ સંરક્ષણ બિલ, 2026' ને પણ મંજૂરી આપી છે, જેનો ઉદ્દેશ રાજ્યમાં 29 ચોક્કસ વૃક્ષ પ્રજાતિઓના સંરક્ષણ અને સુરક્ષાને ફરજિયાત બનાવવાનો છે.
આગળ શું?
આ વિકાસ એક નોંધપાત્ર વહીવટી ફેરફાર રજૂ કરે છે, પરંતુ તે ધ્યાનમાં રાખવું અગત્યનું છે કે આવા કાયદાકીય ફેરફારોમાં જટિલ અમલીકરણ પ્રક્રિયાઓ શામેલ હોઈ શકે છે. રસ ધરાવતા નિરીક્ષકોએ કાયદાકીય પ્રક્રિયામાંથી પસાર થતાં બિલના ચોક્કસ કાર્યકારી વિગતો અને અંતિમ સંસ્કરણ માટે આગામી વિધાનસભા સત્રો પર નજર રાખવી જોઈએ.