વંદે માતરમ ગીત અવરોધવા પર હવે ૩ વર્ષની જેલ? સરકારનો નવો ખરડો.

Detailed Coverage

'વંદે માતરમ' માટે કડક નિયમો!

કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રાલયે 'રાષ્ટ્રીય સન્માન (સુધારા) અધિનિયમ, 2026' રાજ્યસભામાં રજૂ કર્યો છે. આ બિલનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય 'વંદે માતરમ' ગીતને રાષ્ટ્રગાનની જેમ કાયદાકીય રક્ષણ આપવાનો છે. આ સુધારા દ્વારા, 1971ના 'રાષ્ટ્રીય સન્માનની પ્રતિષ્ઠાનું નિવારણ અધિનિયમ'ની કલમ 3માં ફેરફાર કરવામાં આવશે, જે હાલ માત્ર રાષ્ટ્રગાન પર લાગુ પડે છે.

આ નવા નિયમ મુજબ, જો કોઈ વ્યક્તિ જાણી જોઈને 'વંદે માતરમ' ગીત ગાવામાં અવરોધ ઊભો કરે છે અથવા ગીત ગાતા સમુહને ખલેલ પહોંચાડે છે, તો તેને 3 વર્ષ સુધીની જેલ, દંડ અથવા બંનેની સજા થઈ શકે છે. આ કાયદાકીય પગલું 'વંદે માતરમ'ને જાહેર કાર્યક્રમોમાં રાષ્ટ્રગાન જેટલું જ સન્માન આપશે.

ઐતિહાસિક સંદર્ભ અને સરકારનો પક્ષ

આ બિલ માટેના ઉદ્દેશ્યો અને કારણોના નિવેદનમાં, કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહે 24 જાન્યુઆરી, 1950ના બંધારણ સભાની બેઠકનો ઉલ્લેખ કર્યો છે. દસ્તાવેજ મુજબ, તત્કાલીન બંધારણ સભાના અધ્યક્ષ ડૉ. રાજેન્દ્ર પ્રસાદ માનતા હતા કે 'વંદે માતરમ' ગીત ભારતીય સ્વતંત્રતા ચળવળમાં તેના યોગદાનને કારણે રાષ્ટ્રગાન જેટલું જ સન્માન ધરાવે છે. સરકાર આ વિચારને કાયદાકીય સ્વરૂપ આપવા માંગે છે.

વિપક્ષનો વિરોધ

જોકે, આ બિલ રજૂ થતાંની સાથે જ રાજ્યસભામાં વિપક્ષી સભ્યો તરફથી તેનો વિરોધ શરૂ થયો છે. CPIના સાંસદો પી. સંતોષ કુમાર અને જોન બ્રિટાસે જણાવ્યું હતું કે આ કાયદો સંસદીય ધ્યાન ભટકાવવાનો પ્રયાસ છે. તેઓ માને છે કે NEET પેપર લીક જેવા અન્ય ગંભીર મુદ્દાઓ પરથી ધ્યાન હટાવવા માટે આવા કાયદા રજૂ કરવામાં આવી રહ્યા છે.

તાજેતરના દિશાનિર્દેશોનો સંદર્ભ

આ પહેલ ગૃહ મંત્રાલય દ્વારા 9 જુલાઈ, 2026ના રોજ જારી કરાયેલ નિર્દેશોને અનુસરે છે. તે નિર્દેશોમાં જણાવવામાં આવ્યું હતું કે સરકારી કાર્યક્રમો અને શાળાઓમાં રાષ્ટ્રગાન પહેલાં 'વંદે માતરમ'ના તમામ છ પદો ગાવામાં આવવા જોઈએ. તે સમયે એવું પણ સૂચવવામાં આવ્યું હતું કે પ્રેક્ષકોએ ગીત દરમિયાન ઉભા રહેવું જોઈએ, સિવાય કે સિનેમાઘરોમાં ફિલ્મનો ભાગ હોય. આ નવું બિલ, ગીત પ્રત્યેના સન્માનને કાયદાકીય સ્વરૂપ આપશે અને તેના અમલીકરણ માટે નિયમો ઉમેરશે. રોકાણકારો અને જનતા આ બિલના સંસદીય પ્રવાસ પર નજર રાખશે.