મુઝફ્ફરનગર, ઉત્તર પ્રદેશની એક ડિસ્ટ્રિક્ટ કોર્ટે એપ્રિલથી ઓગસ્ટ 2026 દરમિયાન 10 ગુનાહિત કેસોમાં 22 લોકોને મોતની સજા સંભાવી છે. એડિશનલ ડિસ્ટ્રિક્ટ અને સેશન્સ જજ રવિ કુમાર દિવાકરે હત્યા અને લૂંટ જેવા ગંભીર ગુનાઓ માટે આ ચુકાદા આપ્યા છે. ભારતીય નાગરિક સુરક્ષા સંહિતા (BNSS) હેઠળ, સેશન્સ કોર્ટ દ્વારા આપવામાં આવેલી તમામ મોતની સજાઓ હાઈકોર્ટ દ્વારા પુષ્ટિ થવી ફરજિયાત છે.
મુઝફ્ફરનગર કોર્ટમાં સતત સજાઓ
ગત ચાર મહિનામાં, મુઝફ્ફરનગર ડિસ્ટ્રિક્ટ કોર્ટે ન્યાયિક ઇતિહાસમાં એક અસામાન્ય ઘટના નોંધાવી છે. એપ્રિલ 2026 થી ઓગસ્ટ 2026 દરમિયાન, એડિશનલ ડિસ્ટ્રિક્ટ અને સેશન્સ જજ રવિ કુમાર દિવાકરે કુલ 22 વ્યક્તિઓને 10 અલગ-અલગ ગુનાહિત કેસોમાં મોતની સજા સંભાવી છે. આ સજાઓ બહુવિધ હત્યાઓ, સરકારી અધિકારીઓની હત્યા અને હાઇવે લૂંટ જેવા અત્યંત ગંભીર ગુનાઓ સાથે સંબંધિત છે.
આ સજાઓનો સિલસિલો એપ્રિલની શરૂઆતમાં શરૂ થયો હતો અને ઓગસ્ટ સુધી ચાલુ રહ્યો. આ સમયગાળામાં અનેક સજાઓ ઝડપથી આપવામાં આવી. નોંધપાત્ર કેસોમાં, 1999 ના એક જૂના કેસમાં, કોર્ટે લગભગ 27 વર્ષ બાદ એક વેપારીના અપહરણ અને હત્યા માટે એક વ્યક્તિને મોતની સજા આપી. ઓગસ્ટ 2026 ના એક તાજેતરના કેસમાં, શામલી જિલ્લામાં 2014 માં થયેલી હત્યા માટે ચાર લોકોને સજા ફટકારવામાં આવી.
કાનૂની પ્રક્રિયા અને હાઈકોર્ટની સમીક્ષા
ભારતીય કાયદા, ખાસ કરીને ભારતીય નાગરિક સુરક્ષા સંહિતા (BNSS) હેઠળ, સેશન્સ કોર્ટ દ્વારા આપવામાં આવેલી મોતની સજા અંતિમ નથી. કોઈપણ મૃત્યુદંડને અમલમાં મૂકતા પહેલા સંબંધિત હાઈકોર્ટ દ્વારા તેની પુષ્ટિ થવી ફરજિયાત છે. આ પ્રક્રિયાગત સુરક્ષા પગલું એ સુનિશ્ચિત કરે છે કે ગંભીર ગુનાહિત કેસોની અપીલ સમીક્ષા થાય અને કાયદાકીય ધોરણોનું યોગ્ય રીતે પાલન થયું હોય.
'દુર્લભમાં દુર્લભ' સિદ્ધાંત
આ ડિસ્ટ્રિક્ટ કોર્ટમાં મૃત્યુદંડની સજાઓની ઊંચી આવૃત્તિએ કાનૂની નિષ્ણાતો અને જનતાનું ધ્યાન ખેંચ્યું છે. આ સજાઓ 'દુર્લભમાં દુર્લભ' (rarest of rare) સિદ્ધાંત હેઠળ મૂલ્યાંકન કરવામાં આવે છે. આ એક ન્યાયિક માર્ગદર્શિકા છે જેનો હેતુ ફક્ત સૌથી જઘન્ય અને અસાધારણ ગુનાઓ માટે જ મૃત્યુદંડ આરક્ષિત રાખવાનો છે. આ વિકાસ સમગ્ર ન્યાયતંત્રમાં આ સિદ્ધાંતના સુસંગત અમલીકરણ અંગે ચર્ચા જગાવી રહ્યો છે. જેમ જેમ આ કેસો આગળ વધશે, તેમ તેમ હાઈકોર્ટની સમીક્ષા પ્રક્રિયા આ 22 મોતની સજાઓના અંતિમ પરિણામ નક્કી કરવામાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવશે.