28 ઓગસ્ટ, 2026 થી અમલમાં આવેલ 'Maharashtra Freedom of Religion Act, 2026' હવે કાયદાકીય મુશ્કેલીમાં મુકાયો છે. બોમ્બે હાઈકોર્ટમાં દાખલ થયેલી અરજીમાં આ કાયદાની બંધારણીયતા અને તેમાં આપવામાં આવેલી અસ્પષ્ટ વ્યાખ્યાઓ પર સવાલો ઉઠાવવામાં આવ્યા છે.
કાયદા સામે કાનૂની લડાઈ
28 ઓગસ્ટ, 2026 ના રોજ લાગુ થયેલ 'Maharashtra Freedom of Religion Act, 2026' અત્યારે બોમ્બે હાઈકોર્ટમાં ગંભીર તપાસ હેઠળ છે. અરજીકર્તાએ દલીલ કરી છે કે આ કાયદાની જોગવાઈઓ વ્યક્તિગત સ્વતંત્રતા અને પ્રાઈવસીના મૂળભૂત અધિકારોનું ઉલ્લંઘન કરે છે.
વિવાદનું મુખ્ય કારણ: અસ્પષ્ટ વ્યાખ્યાઓ
આ કાયદામાં 'allurement' (પ્રલોભન) જેવી શબ્દાવલિની વ્યાખ્યા ઘણી વ્યાપક રાખવામાં આવી છે, જેમાં 'બહેતર જીવનશૈલી' અને 'દૈવી ઉપચાર' જેવી બાબતોનો સમાવેશ થાય છે. ટીકાકારોનું માનવું છે કે આવી અસ્પષ્ટ વ્યાખ્યાઓને કારણે ધાર્મિક ચર્ચાઓ અને સામાજિક સેવાકીય પ્રવૃત્તિઓ કરનારી સંસ્થાઓ સામે ખોટી રીતે કાયદાકીય કાર્યવાહી થઈ શકે છે.
પ્રોસિજરલ નિયમો અને ચિંતાઓ
આ કાયદા હેઠળ ધર્મ પરિવર્તન માટે 60 દિવસની નોટિસ આપવી ફરજિયાત છે. આ ઉપરાંત, કાયદામાં એવી જોગવાઈ છે જેમાં આરોપિત વ્યક્તિએ પોતે નિર્દોષ હોવાનું સાબિત કરવું પડે છે (burden of proof). ખાસ કરીને કલમ 9(2) હેઠળ મહિલાઓના ધર્મ પરિવર્તન માટે વધુ કડક સજાની જોગવાઈ છે, જેને અરજીમાં બંધારણીય રીતે અયોગ્ય ગણાવવામાં આવી છે.
સામાજિક સંસ્થાઓ પર અસર
જોકે આ કાયદો NSE કે BSE પર લિસ્ટેડ કંપનીઓના નાણાકીય પરિણામોને સીધી અસર કરતો નથી, પરંતુ તે બિન-લાભકારી અને સામાજિક સંસ્થાઓ માટે એક મહત્વપૂર્ણ દાખલો બેસાડશે. આ કેસનો અંતિમ ચુકાદો સંસ્થાઓની કામગીરીની સ્વતંત્રતા અને પાલન કરવાની મર્યાદાઓ નક્કી કરશે.
હાલમાં આ કેસ પ્રાથમિક તબક્કે છે. કોર્ટ એ જોશે કે શું રાજ્યની સત્તા વ્યક્તિગત બાબતોમાં આટલા હદ સુધી દખલગીરી કરવા માટે બંધારણીય છે કે નહીં.