Swiggy, Zomato અને Uber જેવી દિગ્ગજ કંપનીઓએ Karnataka ના નવા ગીગ વર્કર કાયદાને કોર્ટમાં પડકાર્યો છે. વેલ્ફેર ફી અને અધિકારક્ષેત્રના વિવાદને કારણે કંપનીઓના બિઝનેસ મોડલ અને પ્રોફિટ પર અનિશ્ચિતતા ઊભી થઈ છે.
દેશની મોટી ગીગ ઈકોનોમી કંપનીઓ જેવી કે Swiggy, Zomato, Uber, Zepto અને Urban Company હાલમાં કર્ણાટક સરકાર સાથે કાયદાકીય જંગમાં ફસાયેલી છે. વિવાદનું મુખ્ય કારણ 'કર્ણાટક પ્લેટફોર્મ-બેઝ્ડ ગીગ વર્કર્સ એક્ટ, 2025' છે. કંપનીઓનું માનવું છે કે આ રાજ્યનો કાયદો કેન્દ્ર સરકારના 'કોડ ઓન સોશિયલ સિક્યોરિટી, 2020' સાથે ટકરાય છે, જે તેની બંધારણીય માન્યતા પર સવાલ ઉભા કરે છે.
વેલ્ફેર લેવીની નાણાકીય અસર (Financial Implications)
રોકાણકારો માટે સૌથી મોટી ચિંતા 1% ની ફરજિયાત વેલ્ફેર ફી છે. જોકે કર્ણાટક હાઈકોર્ટે કાયદા પર સ્ટે નથી આપ્યો, પરંતુ કંપનીઓને વચગાળાની રાહત આપી છે. હવે કંપનીઓ આ ફી સીધી રાજ્યના વેલ્ફેર બોર્ડને ચૂકવવાને બદલે હાઈકોર્ટની રજિસ્ટ્રીમાં જમા કરાવી રહી છે, જેથી કાયદાકીય પ્રક્રિયા દરમિયાન દંડાત્મક કાર્યવાહીથી બચી શકાય.
મેનેજમેન્ટ અને બોર્ડ વચ્ચે ઘર્ષણ
વિવાદ એટલો વકર્યો છે કે Zomato, Uber અને Porter જેવી દિગ્ગજ કંપનીઓએ રાજ્યના 'ગીગ વર્કર્સ વેલ્ફેર બોર્ડ'માંથી રાજીનામું આપી દીધું છે. કાયદાકીય લડાઈને કારણે હિતોના ટકરાવ (Conflict of Interest) ને ટાંકતા કંપનીઓએ આ મોટું પગલું ભર્યું છે, જે દર્શાવે છે કે ઉદ્યોગ અને સરકાર વચ્ચે હવે અંતર ઘણું વધી ગયું છે.
રેગ્યુલેટરી ફ્રેગ્મેન્ટેશનનું જોખમ
રોકાણકારો માટે લાંબા ગાળાનું સૌથી મોટું જોખમ 'રેગ્યુલેટરી ફ્રેગ્મેન્ટેશન' છે. જો રાજસ્થાન અને બિહારની જેમ અન્ય રાજ્યો પણ પોતાના અલગ કાયદાઓ લાગુ કરશે, તો કંપનીઓ માટે પાલન કરવું (Compliance) ખૂબ ખર્ચાળ બની જશે, જેની સીધી અસર તેમના નફાના માર્જિન પર પડશે.
રોકાણકારોએ શું જોવું જોઈએ?
કર્ણાટક હાઈકોર્ટનો ચુકાદો આખા સેક્ટર માટે ગેમ-ચેન્જર સાબિત થઈ શકે છે. જો સરકારની તરફેણમાં ચુકાદો આવે તો દેશભરમાં ખર્ચનું માળખું વધી શકે છે, જ્યારે કેન્દ્રીય કાયદાનું વર્ચસ્વ જળવાય તો અનિશ્ચિતતા ઘટશે. આગામી સમયમાં કોર્ટના અંતિમ આદેશ અને કંપનીઓના બિઝનેસ મોડલમાં થતા ફેરફારો પર ખાસ નજર રાખવી જરૂરી છે.