સેલ્ફ-ડિફેન્સ માટે CO2-પાવર્ડ એર પિસ્તોલનો ઉપયોગ કરવાની વાયરલ સલાહ ભારતમાં કાયદાકીય ચર્ચા જગાવી રહી છે. Bharatiya Nyaya Sanhita મુજબ, આત્મરક્ષણનો અધિકાર મર્યાદિત છે. ભલે આ બંદૂકો માટે લાયસન્સની જરૂર નથી, પણ તેને ખોટી રીતે વાપરવાથી તમે પોતે જ કાયદાકીય મુશ્કેલીમાં મુકાઈ શકો છો.
સોશિયલ મીડિયા પર સેલ્ફ-ડિફેન્સ માટે એર પિસ્તોલ વાપરવાની સલાહ વાયરલ થઈ રહી છે, પરંતુ સુરક્ષા નિષ્ણાતો અને કાયદાકીય નિષ્ણાતો આ બાબતે ગંભીર ચેતવણી આપી રહ્યા છે. માત્ર ઉપકરણ હોવું અને તેનો કાયદેસર ઉપયોગ કરવો એ બે અલગ બાબતો છે.
Proportionality Trap: શું તમારો બચાવ કાયદેસર છે?
Bharatiya Nyaya Sanhita (BNS) હેઠળ આત્મરક્ષણનો અધિકાર મળેલો છે, પરંતુ તે 'શરતી' છે. ભારતીય કાયદો કહે છે કે સ્વ-બચાવમાં વાપરવામાં આવેલું બળ એ સામેના ખતરાના પ્રમાણમાં જ હોવું જોઈએ. જો કોઈ વ્યક્તિ સામાન્ય ઝઘડામાં એર ગનનો ઉપયોગ કરે છે, તો તેને કોર્ટમાં 'excessive force' માનવામાં આવી શકે છે. જો કોર્ટને લાગે કે તમે જરૂર કરતા વધારે બળ વાપર્યું છે, તો તમારી સામે હત્યા કે ઈજા પહોંચાડવાના ગંભીર ગુના દાખલ થઈ શકે છે.
Arms Rules 2016 અને વાસ્તવિકતા
નિયમ મુજબ, 20 Joules થી ઓછી એનર્જી અને .177 ઇંચના બોર ધરાવતી એર ગન માટે લાયસન્સની જરૂર નથી. પરંતુ તેનો અર્થ એ નથી કે તે રમકડું છે. તાલીમ વિના આવી વસ્તુ સાથે રાખવી જોખમી છે. હાઈ-સ્ટ્રેસ સ્થિતિમાં, એવી શક્યતા છે કે સામેવાળી વ્યક્તિ તમારી પાસેથી ગન છીનવી લે અને તેનો ઉપયોગ તમારા વિરુદ્ધ જ કરે.
જાહેર સ્થળોએ પ્રતિબંધ
ઘણી વાર લોકો જાણ્યા વગર મેટ્રો સ્ટેશન કે એરપોર્ટ જેવા સંવેદનશીલ સ્થળોએ આવી વસ્તુઓ લઈને જાય છે, જે કાયદાકીય રીતે ગુનો છે. ભલે તમારો ઈરાદો માત્ર બચાવનો હોય, પણ જાહેર સુરક્ષાના નિયમોનું ઉલ્લંઘન તમને જેલ સુધી પહોંચાડી શકે છે.
નિષ્ણાતોના મતે, ગન પર નિર્ભર રહેવાને બદલે સિચ્યુએશનલ અવેરનેસ (Situational Awareness) અને ઈમરજન્સી સપોર્ટ સિસ્ટમ પર ધ્યાન આપવું વધુ હિતાવહ છે.