દિલ્હી હાઈકોર્ટે કેનેડા સરકારને ભારતમાં સિવિલ દાવો દાખલ કરવાની મંજૂરી આપી છે, જેથી ઓન્ટેરિયોના પૂર્વ અધિકારી દ્વારા કથિત રીતે ચોરી કરવામાં આવેલી **CAD 33.3 મિલિયનથી** વધુની રકમ રિકવર કરી શકાય.
દિલ્હી હાઈકોર્ટે એક મહત્વપૂર્ણ ચુકાદો આપતા કેનેડા સરકારને ભારતમાં સિવિલ દાવો ચલાવવાની મંજૂરી આપી છે. આ કેસ કેનેડાના ઓન્ટેરિયો સરકારના પૂર્વ અધિકારી સંજય મદન દ્વારા કથિત રીતે હડપ કરવામાં આવેલી CAD 33.3 મિલિયનથી વધુની રકમ પાછી મેળવવા સાથે જોડાયેલો છે. જસ્ટિસ વિકાસ મહાજને પ્રતિવાદીની એ દલીલને ફગાવી દીધી છે કે આ કેસ માત્ર કેનેડામાં જ ચાલવો જોઈએ.
કાયદાકીય વિવાદની શરૂઆત કેવી રીતે થઈ?
આ મામલો ઓન્ટેરિયો શિક્ષણ મંત્રાલયમાં થયેલા મોટા કૌભાંડ સાથે જોડાયેલો છે. એપ્રિલ 2023 માં, સંજય મદનને કેનેડાની કોર્ટમાં 2011 થી 2020 દરમિયાન થયેલા આર્થિક ગોટાળા માટે દોષિત ઠેરવવામાં આવ્યા હતા. તપાસમાં આરોપ છે કે તેમણે પેન્ડેમિક રિલીફ પ્રોગ્રામ્સ અને IT કોન્ટ્રાક્ટ્સમાં ગોટાળા કરીને આ નાણાં મેળવ્યા હતા, જેમાંથી કેટલીક રકમ ભારતીય બેંક એકાઉન્ટ્સમાં ટ્રાન્સફર કરવામાં આવી હતી.
ભારતમાં દાવો શા માટે જરૂરી હતો?
ભારતીય કાયદા મુજબ, કેનેડા 'રેસીપ્રોકેટિંગ ટેરિટરી' (Reciprocating Territory) તરીકે વર્ગીકૃત થયેલું નથી. આનો અર્થ એ છે કે કેનેડાની કોર્ટના આદેશ કે જજમેન્ટનો ભારતમાં સીધો અમલ થઈ શકતો નથી. તેથી, કેનેડા સરકારે ભારતીય બેંકોમાં રહેલી રકમ પર દાવો કરવા માટે ભારતીય કાયદાકીય માળખામાં સ્વતંત્ર સિવિલ કેસ ફાઈલ કરવો પડ્યો.
કોર્ટના અધિકારક્ષેત્ર પર નિર્ણય
દિલ્હી હાઈકોર્ટના તાજેતરના નિર્ણયે એ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે સંપત્તિનું સ્થાન એ કાયદાકીય કાર્યવાહી કરવા માટે પૂરતું કારણ છે. આ ચુકાદો જૂન 2025 માં થયેલા અગાઉના એક આદેશથી અલગ છે, જેમાં ભારતીય બેંક એકાઉન્ટ્સમાંથી લગભગ ₹65.9 કરોડ કેનેડા પાછા મોકલવામાં આવ્યા હતા.
ભવિષ્યના પડકારો
જોકે આ નિર્ણયથી કેસ મેરિટ-હિયરિંગના સ્ટેજ પર પહોંચ્યો છે, પરંતુ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે નાણાંની રિકવરી એક જટિલ પ્રક્રિયા છે. હવે આ કેસમાં ફોરેન્સિક એકાઉન્ટિંગ દ્વારા સંપત્તિની ચોક્કસ કિંમત અને તેના પર મળેલા વળતરની તપાસ કરવામાં આવશે, જે લાંબી કાયદાકીય પ્રક્રિયા બની શકે છે.