દિલ્હી હાઈકોર્ટે સુપ્રીમ અને હાઈકોર્ટના જજોને રહેઠાણ અને મુસાફરી જેવા ભથ્થાં (allowances) સંબંધિત ટેક્સમાં રાહત આપી છે. આ આદેશ CBDT ના એક મેમો પર કામચલાઉ રોક લગાવે છે, જેમાં નવા ટેક્સ રિજીમ પસંદ કરતા જજો માટે આ લાભો પર ટેક્સ લગાવવાનો પ્રયાસ કરાયો હતો.
Detailed Coverage
જજોને મોટી રાહત
દિલ્હી હાઈકોર્ટે સુપ્રીમ કોર્ટ અને વિવિધ હાઈકોર્ટના જજોને મોટી નાણાકીય રાહત આપી છે. કોર્ટે એક કામચલાઉ આદેશ (interim order) જારી કરીને જજોને મળતા સત્તાવાર ભથ્થાં, જેમ કે રહેઠાણ, પરિવહન અને લીવ ટ્રાવેલ, પર ટેક્સમાંથી મુક્તિ આપી છે. આ નિર્ણય સેન્ટ્રલ બોર્ડ ઓફ ડાયરેક્ટ ટેક્સ (CBDT) દ્વારા 12 સપ્ટેમ્બર, 2025 ના રોજ બહાર પાડવામાં આવેલા એક મેમોના સંદર્ભમાં આવ્યો છે.
CBDT એ તેના મેમોમાં જણાવ્યું હતું કે જો કોઈ જજ ઈન્કમ ટેક્સ એક્ટની કલમ 115BAC(1A) હેઠળ નવા ટેક્સ રિજીમ (new tax regime) હેઠળ આવક પસંદ કરે છે, તો તેમના ભથ્થાં ટેક્સેબલ ગણાશે.
કાયદાકીય ટકરાવ: જ્યુડિશિયલ એક્ટ્સ વિરુદ્ધ ઈન્કમ ટેક્સ રૂલ્સ
આ વિવાદનો મુખ્ય મુદ્દો એ છે કે શું આવકવેરાના સામાન્ય નિયમો (Income Tax Rules) ન્યાયિક સેવા શરતોને નિયંત્રિત કરતા વિશિષ્ટ કાયદાઓ પર ઓવરરાઇડ કરી શકે છે. 1954 ના હાઈકોર્ટ જજ (પગાર અને સેવા શરતો) અધિનિયમ અને 1958 ના સુપ્રીમ કોર્ટ જજ (પગાર અને સેવા શરતો) અધિનિયમ હેઠળ, ચોક્કસ ભથ્થાંને ટેક્સ-મુક્ત દરજ્જો આપવામાં આવ્યો છે. આ કાયદાઓ ન્યાયતંત્રની નાણાકીય સ્વતંત્રતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે બનાવવામાં આવ્યા હતા.
દિલ્હી ટેક્સ બાર એસોસિએશને CBDT ના મેમોને પડકાર્યો હતો. તેમનો દલીલ હતી કે જજોને નવા ટેક્સ રિજીમ હેઠળ આવવા દબાણ કરવું અને આ મુક્તિઓ ગુમાવવી એ ન્યાયિક સ્વતંત્રતાને નબળી પાડે છે. પિટિશનર્સે જણાવ્યું હતું કે ન્યાયિક ભથ્થાંનો વિશેષ દરજ્જો કાયદા દ્વારા સુરક્ષિત છે અને તેને નવા ટેક્સ માળખાની શરતોને આધીન ન હોવો જોઈએ.
કોર્ટનો ટેક્સ પ્રોસેસિંગ પર રોકનો આદેશ
ન્યાયાધીશ દિનેશ મહેતા અને ન્યાયાધીશ રજનીશ કુમાર ગુપ્તાની ડિવિઝન બેન્ચે અવલોકન કર્યું કે ન્યાયિક પગાર સંબંધિત કાયદાઓ સામાન્ય કર જોગવાઈઓ પર પ્રબળતા ધરાવી શકે છે. તાત્કાલિક પગલાં તરીકે, કોર્ટે CBDT મેમો દ્વારા પ્રભાવિત થયેલા ટેક્સ રિટર્નની પ્રક્રિયા પર સ્ટે મૂક્યો છે. આનાથી કાનૂની વિવાદના વિસ્તૃત ન્યાયિક સમીક્ષા દરમિયાન જજો પર કોઈ તાત્કાલિક ટેક્સ જવાબદારી લાગુ થતી અટકશે.
આ કેસ કાનૂની અને કરવેરા વ્યાવસાયિકો માટે એક મહત્વપૂર્ણ ઉદાહરણ છે. તે દર્શાવે છે કે તાજેતરના વર્ષોમાં રજૂ કરાયેલ નવા, સરળ ટેક્સ રિજીમ સાથે ચોક્કસ વૈધાનિક મુક્તિઓને કેવી રીતે સંકલિત કરવી તે જટિલ બની શકે છે. કોર્ટ દ્વારા મેમોના અમલીકરણ પર રોક લગાવવાનો નિર્ણય સૂચવે છે કે આ કાનૂની સંઘર્ષ માટે આ કાયદાઓના વંશવેલા (hierarchy) ની સંપૂર્ણ તપાસ જરૂરી છે. રોકાણકારો અને કરવેરા નિરીક્ષકો આગામી સુનાવણી પર સ્પષ્ટતાની રાહ જોશે કે શું આ ન્યાયિક મુક્તિઓ કરદાતા દ્વારા પસંદ કરાયેલ ટેક્સ રિજીમ પર આધાર રાખ્યા વિના સુરક્ષિત રહેશે કે કેમ. આ નિર્ણય ભવિષ્યમાં ચોક્કસ વૈધાનિક મુક્તિઓ સામાન્ય કર સુધારાઓ સાથે કેવી રીતે ક્રિયાપ્રતિક્રિયા કરે છે તેનો દાખલો બેસાડી શકે છે.