Delhi High Court એ એક મહત્વપૂર્ણ નિર્ણયમાં સ્પષ્ટ કર્યું છે કે મેટરનિટી લીવ પરથી પાછા ફરનાર મહિલાઓને કામના સ્થળે ડિમોશન આપી શકાશે નહીં. હવે માત્ર સેલરી જ નહીં, પરંતુ જવાબદારી અને પદ પણ જાળવી રાખવા ફરજિયાત છે.
Delhi High Court એ એક લેન્ડમાર્ક ચુકાદા દ્વારા કોર્પોરેટ જગતને મોટો સંદેશ આપ્યો છે. 31 ઓગસ્ટ, 2026 ના રોજ Rakhi Bisht v. Union of India કેસમાં કોર્ટે સ્પષ્ટતા કરી છે કે મેટરનિટી લીવને પ્રોફેશનલ નુકસાન કે ડિમોશનનું કારણ બનાવી શકાશે નહીં.
શું બદલાયું છે?
કોર્ટે કહ્યું છે કે કાયદાકીય સુરક્ષા માત્ર પગાર કે જોબ ટાઈટલ પૂરતી મર્યાદિત નથી. તેમાં કર્મચારીની મૂળ જવાબદારીઓ, રિપોર્ટિંગ લાઈન્સ અને કરિયર ગ્રોથની તકો પણ સામેલ છે. આ કિસ્સામાં, એક મહિલાને મેનેજરિયલ રોલમાંથી ક્લરિકલ સ્તરના કામમાં ખસેડવામાં આવી હતી, જેને કોર્ટે કાયદાનું ઉલ્લંઘન ગણાવ્યું હતું અને પીડિતને ₹10 લાખનું વળતર તથા ₹1.5 લાખનો ખર્ચ ચૂકવવાનો આદેશ આપ્યો હતો.
કંપનીઓ માટે વધ્યું જોખમ
હવે કંપનીઓ માટે કમ્પ્લાયન્સનું જોખમ વધી ગયું છે. જે સંસ્થાઓ મેટરનિટી લીવ બાદ મહિલાઓને માત્ર નામ પૂરતા હોદ્દા પર રાખે છે અને તેમની જવાબદારીઓ છીનવી લે છે, તેમને હવે કાયદાકીય મુશ્કેલીનો સામનો કરવો પડી શકે છે. ભવિષ્યમાં, જો કોઈ કંપની કર્મચારીના રોલમાં ફેરફાર કરે છે, તો તેને સાબિત કરવું પડશે કે તે કોઈ ભેદભાવ વગર, બિઝનેસના સાચા કારણોસર છે.
સરકારના નવા નિયમોની તૈયારી
કોર્ટે કેન્દ્ર સરકારને આગામી 6 મહિનામાં પોસ્ટ-મેટરનિટી રિઇન્ટિગ્રેશન માટે વ્યાપક નિયમો બનાવવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે. આ નિયમો અમલી બનતા HR પોલિસીઓમાં ધરખમ ફેરફાર કરવા પડશે. રોકાણકારો અને મેનેજમેન્ટે હવે કંપનીઓના આંતરિક ઓડિટ પર ધ્યાન રાખવું પડશે, જેથી Maternity Benefit Act, 1961 અને Code on Social Security, 2020 નું યોગ્ય રીતે પાલન થાય.