Bombay High Court એ મહારાષ્ટ્ર સરકારની તે પોલિસીને રદ કરી દીધી છે જેમાં વળતરની જવાબદારી ખાનગી એમ્પ્લોયર પર નાખવામાં આવી હતી. હવે પરિવારોને **₹30 લાખ** ની તાત્કાલિક સહાય સરકાર ચૂકવશે.
વળતર માટે સરકાર જવાબદાર
Bombay High Court ના જસ્ટિસ ભારતી ડાંગરે અને મનજુષા દેશપાંડેની ડિવિઝન બેન્ચે 2019 અને 2025 ના સરકારી ઠરાવોને અમાન્ય જાહેર કર્યા છે. આ ઠરાવો હેઠળ જોખમી સફાઈ દરમિયાન થતા મૃત્યુ માટે ખાનગી એમ્પ્લોયર અથવા હાઉસિંગ સોસાયટીઓ પાસેથી વળતર વસૂલવાની પદ્ધતિ હતી, જે હવે રદ કરવામાં આવી છે.
શું છે નવો આદેશ?
કોર્ટના નિર્દેશ અનુસાર, હવે મહારાષ્ટ્ર સરકારની સીધી જવાબદારી રહેશે કે તેઓ પીડિતોના પરિવારને ₹30 લાખ ની રકમ તાત્કાલિક ચૂકવે. જોકે, સરકાર આ રકમ બાદમાં જવાબદાર ખાનગી સંસ્થાઓ પાસેથી રિકવર (Recovery) કરી શકશે. આ ચુકાદો 'Prohibition of Employment as Manual Scavengers and their Rehabilitation Act, 2013' હેઠળ લેવામાં આવ્યો છે.
કેસનું મહત્વ
'શ્રમિક જનતા સંઘ' દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી અરજી બાદ કોર્ટે આ કડક વલણ અપનાવ્યું છે. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે વળતર મેળવવાની પ્રક્રિયામાં વિલંબ ન થવો જોઈએ. સરકારે આગામી 6 મહિનામાં આવા તમામ કેસોની ઓળખ કરી વળતર ચૂકવવાની પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવાની રહેશે. આ નિર્ણય વહીવટી તંત્ર માટે એક મોટી ચેતવણી છે કે સુરક્ષા કાયદાઓના અમલીકરણમાં કોઈ બાંધછોડ ન ચાલે.