ભારતીય મેઈનબોર્ડ IPO માર્કેટમાં FY27 ના પ્રથમ છ મહિનામાં **₹94,205 કરોડ** નું મોટું ફંડિંગ નોંધાયું છે. જોકે, આ રકમમાંથી લગભગ **60%** જેટલો હિસ્સો કંપનીના ગ્રોથને બદલે જૂના રોકાણકારોને એક્ઝિટ આપવામાં વપરાયો છે.
રેકોર્ડબ્રેક આંકડો અને વાસ્તવિકતા
FY27 ના પ્રથમ હાફમાં 78 કંપનીઓએ બજારમાંથી કુલ ₹94,205 કરોડ એકત્ર કર્યા છે. આ આંકડો ભલે મોટો લાગે, પણ તેનું વિશ્લેષણ કરતા સમજાય છે કે કંપનીના બિઝનેસ વિસ્તરણ કરતા 'ઓફર ફોર સેલ' (OFS) નું પ્રમાણ ઘણું વધારે છે. કુલ ફંડિંગમાંથી અંદાજે 59% એટલે કે ₹55,695 કરોડ તો માત્ર OFS દ્વારા જ ઉભા કરવામાં આવ્યા છે. જેમાં નેશનલ સ્ટોક એક્સચેન્જ (NSE) નો હિસ્સો એકલો ₹22,563 કરોડ જેટલો મોટો રહ્યો હતો.
સપ્ટેમ્બરમાં કેમ આવી IPO ની ભરમાર?
આ આખા મામલા પાછળ SEBI ની એક ખાસ મુદત હતી. જે કંપનીઓના IPO મંજૂરી પત્રો એપ્રિલ થી સપ્ટેમ્બર 2026 દરમિયાન એક્સપાયર થવાના હતા, તેમને SEBI એ 30 સપ્ટેમ્બર 2026 સુધીની એકમાત્ર રાહત આપી હતી. આ ડેડલાઈન પૂરી થતી હોવાથી કંપનીઓએ ફાઈલિંગના ખર્ચ અને સમય બચાવવા માટે સપ્ટેમ્બર મહિનામાં IPO લાવવાની ઉતાવળ કરી હતી.
રોકાણકારોએ શું સમજવાની જરૂર છે?
રોકાણકારો માટે 'ફ્રેશ ઈશ્યુ' (Fresh Issue) અને 'ઓફર ફોર સેલ' (OFS) વચ્ચેનો તફાવત સમજવો અનિવાર્ય છે.
- ફ્રેશ ઈશ્યુ: આ પૈસા કંપનીના બિઝનેસ ગ્રોથ, ફેક્ટરી અથવા ટેક્નોલોજી અપગ્રેડ પાછળ વપરાય છે.
- OFS: આમાં પૈસા કંપનીને નથી મળતા, પણ જૂના રોકાણકારો અને પ્રમોટર્સ પોતાનો હિસ્સો વેચીને નફો લે છે.
ઘણી કંપનીઓ જ્યારે ફ્રેશ ઈશ્યુ લાવે છે ત્યારે પણ તે પૈસા બિઝનેસ વધારવા કરતા જૂનું દેવું ચૂકવવા (Debt retirement) પાછળ વાપરે છે. તેથી, કોઈપણ IPO માં પૈસા લગાવતા પહેલા તે પૈસાનો ઉપયોગ ક્યાં થવાનો છે તે તપાસવું અત્યંત જરૂરી છે.