Peak XV Partners ના એમ.ડી. રાજન આનંદને ભારતને ગ્લોબલ IPO માર્કેટ તરીકે ઉભરતું ગણાવ્યું છે. વર્ષ 2030 સુધીમાં ભારતમાં **25-30 AI યુનિકોર્ન** બનવાનું લક્ષ્ય છે, પરંતુ રોકાણકારોએ R&D ફન્ડિંગ અને પ્રોફિટેબિલિટી જેવા પડકારો પર ખાસ નજર રાખવી પડશે.
Peak XV Partners, જે $9 અબજ થી વધુની એસેટ્સ અને 13 ફંડ્સનું સંચાલન કરે છે, તેણે ભારતીય સ્ટાર્ટઅપ ઇકોસિસ્ટમ પર મોટો વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો છે. કંપનીના મેનેજિંગ ડિરેક્ટર રાજન આનંદનના મતે, ભારત અત્યારે વિશ્વના સૌથી એક્ટિવ IPO માર્કેટ્સમાંનું એક બની રહ્યું છે. તેમની ફર્મે અત્યાર સુધીમાં 38 કંપનીઓને માર્કેટમાં લિસ્ટેડ કરાવી છે, જેમાં વર્ષ 2025 ના માત્ર 5 અઠવાડિયામાં 5 લિસ્ટિંગનો પણ સમાવેશ થાય છે.
AI અને ડીપ ટેક પર નવો ફોકસ
ભારતીય સ્ટાર્ટઅપ્સ હવે કન્ઝ્યુમર-ફેસિંગ બિઝનેસ મોડેલથી આગળ વધીને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI), રોબોટિક્સ અને સ્પેસ ટેકનોલોજી તરફ વળી રહ્યા છે. Peak XV ના 'Surge' પ્રોગ્રામ હેઠળ, જે સપ્ટેમ્બર 2026 માં ઇન્વેસ્ટમેન્ટની મર્યાદા વધારીને $5 મિલિયન કરવામાં આવી છે, તે આ સેક્ટર્સ પર વધુ ભાર મૂકી રહ્યો છે. રોકાણકારોએ એ નોંધવું જોઈએ કે હવે કંપનીઓ 'હાઈ-બર્ન' મોડેલ છોડીને સસ્તું અને લોકલ ટેકનોલોજી સોલ્યુશન આપવા તરફ આગળ વધી રહી છે.
R&D ફન્ડિંગનો પડકાર
ગ્રોથના આંકડા સારા છે, પરંતુ ભારત માટે R&D ફન્ડિંગ એક મોટો અવરોધ છે. હાલમાં ભારત તેના GDP ના માત્ર 0.65% જ R&D પાછળ ખર્ચે છે, જે અમેરિકાના 3.5% અને ચીનના 2.5% ની સરખામણીએ ખૂબ ઓછું છે. નિષ્ણાતોના મતે, વૈશ્વિક સ્તરે સ્પર્ધા કરવા માટે આ ખર્ચને $100 અબજ સુધી લઈ જવો જરૂરી છે. સરકારના ₹1 લાખ કરોડના RDI ફંડ દ્વારા ખાનગી ભાગીદારી વધારવાના પ્રયાસો થઈ રહ્યા છે, જે ભવિષ્યમાં કંપનીઓને વધુ સ્કેલેબલ બનાવવામાં મદદ કરશે.
રોકાણકારોએ શું ધ્યાન રાખવું?
આગામી સમયમાં સફળ IPO નો આધાર માત્ર લિસ્ટિંગની સંખ્યા પર નહીં, પરંતુ તે AI અને ડીપ-ટેક કંપનીઓની નફાકારકતા (Profitability) પર રહેશે. રોકાણકારોએ ખાસ જોવું પડશે કે આ કંપનીઓ કેવી રીતે તેમની રિસર્ચ કોસ્ટ મેનેજ કરે છે અને કોમ્પ્યુટ પાવર મેળવવામાં કેટલી સફળ રહે છે. સરકારી ગ્રાન્ટ્સ અને કોમર્શિયલાઇઝેશન ટાઇમલાઇન પરની અપડેટ્સ હવે માર્કેટ માટે નિર્ણાયક સાબિત થશે.