ભારતીય IPO માર્કેટમાં વિદેશી રોકાણકારો (FPIs) ની દિલચસ્પી ઘટીને **36.16%** ના 5 વર્ષના નીચલા સ્તરે પહોંચી છે. વૈશ્વિક ભંડોળના ઘટાડા સામે હવે સ્થાનિક સંસ્થાગત રોકાણકારો (DIIs) માર્કેટનું સુકાન સંભાળી રહ્યા છે.
ભારતના પ્રાઇમરી માર્કેટમાં એક મોટું પરિવર્તન જોવા મળી રહ્યું છે. IPO ની એન્કર બુકમાં વિદેશી પોર્ટફોલિયો રોકાણકારો (FPIs) નો હિસ્સો 2026 માં ઘટીને 36.16% પર આવી ગયો છે, જે 2021 ના 62.75% ના પીક સામે મોટો ઘટાડો છે.
આ ઘટાડા પાછળનું મુખ્ય કારણ ગ્લોબલ પરિબળો છે. વર્ષ 2026 માં FPIs એ ભારતીય બજારોમાંથી અંદાજે ₹3.08 લાખ કરોડ પાછા ખેંચ્યા છે. અમેરિકન બોન્ડ યીલ્ડમાં વધારો અને ગ્લોબલ ફંડ્સનું ટેકનોલોજી અને AI સેક્ટર તરફ વળવું આ પીછેહઠનું મુખ્ય કારણ છે.
ડોમેસ્ટિક ઇન્સ્ટિટ્યૂશનલ ઇન્વેસ્ટર્સ (DIIs) નું વર્ચસ્વ
વિદેશી રોકાણકારોની ગેરહાજરીમાં હવે સ્થાનિક રોકાણકારો (DIIs) માર્કેટને સપોર્ટ આપી રહ્યા છે. સપ્ટેમ્બર 2026 માં SIP દ્વારા માસિક રોકાણ રેકોર્ડ ₹32,490 કરોડ સુધી પહોંચ્યું છે. આ મજબૂત લોકલ કેપિટલ ફ્લોને કારણે કંપનીઓ ગ્લોબલ રસ ઓછો હોવા છતાં સફળતાપૂર્વક IPO લાવી રહી છે.
સ્થાનિક સંસ્થાઓની આ વધતી તાકાતને કારણે IPO ના વેલ્યુએશનમાં પણ શિસ્ત આવી છે. નવા IPO ના સરેરાશ P/E મલ્ટીપલ્સમાં અગાઉના વર્ષની સરખામણીએ લગભગ 40% નો ઘટાડો નોંધાયો છે, જે દર્શાવે છે કે હવે કંપનીઓ વધુ વાજબી ભાવે લિસ્ટ થઈ રહી છે.
શું FPIs સંપૂર્ણપણે બહાર છે?
ના, FPIs સંપૂર્ણપણે ભારતીય બજારથી દૂર નથી થયા, પરંતુ તેઓ હવે વધુ સિલેક્ટિવ બન્યા છે. તેનું ઉદાહરણ ₹30,213 કરોડ ના વેલ્યુએશન સાથે આવેલ Jio Platforms નો IPO છે, જેને ખૂબ સારો પ્રતિસાદ મળ્યો હતો.
ભવિષ્ય માટેના જોખમો
આ આખી સ્થિરતા SIP ના સતત પ્રવાહ પર નિર્ભર છે. જો સ્થાનિક તરલતામાં કોઈ અવરોધ આવે, તો IPO માર્કેટ પર અસર પડી શકે છે. આ ઉપરાંત, 12.5% LTCG ટેક્સ અને SEBI દ્વારા બદલાતા ઓનબોર્ડિંગ નિયમો પણ રોકાણકારોની નજર હેઠળ રહેશે.