Anthropic, OpenAI અને SpaceX નું સંયુક્ત પ્રાઈવેટ વેલ્યુએશન **$5 ટ્રિલિયન** ને પાર કરી ગયું છે. આ આંકડો 1980 થી લિસ્ટ થયેલી **3,300** થી વધુ અમેરિકન ટેક કંપનીઓના પ્રથમ દિવસના માર્કેટ કેપિટલ કરતા પણ વધારે છે.
બદલાતી રોકાણની દુનિયા
ટેક્નોલોજી ક્ષેત્રે રોકાણનો માહોલ ઝડપથી બદલાઈ રહ્યો છે. Anthropic, OpenAI અને SpaceX જેવી કંપનીઓનું સંયુક્ત મૂલ્ય $5 ટ્રિલિયન થી વધી ગયું છે, જે 1980 થી 2025 દરમિયાન IPO લાવનાર 3,365 ટેક કંપનીઓના કુલ માર્કેટ વેલ્યુએશન કરતા પણ વધારે છે. આ આંકડા સ્પષ્ટ કરે છે કે હવે મોટી ટેક કંપનીઓ પબ્લિક માર્કેટમાં આવતા પહેલા લાંબા સમય સુધી 'પ્રાઈવેટ' રહેવાનું પસંદ કરી રહી છે.
પહેલા અને હવેના તફાવત
ઐતિહાસિક રીતે Apple, Microsoft અને Nvidia જેવી કંપનીઓ તેમના બિઝનેસના શરૂઆતના તબક્કે જ શેરબજારમાં લિસ્ટ થઈ જતી હતી, જેનાથી રિટેલ રોકાણકારો પણ તેમની વૃદ્ધિનો હિસ્સો બની શકતા હતા. પરંતુ આજના જમાનામાં, કંપનીઓ લાંબા સમય સુધી પ્રાઈવેટ ઇક્વિટી અને વેન્ચર કેપિટલ ફંડ્સ પર નિર્ભર રહે છે. જ્યારે તેઓ IPO લાવે છે, ત્યારે તે ઘણીવાર કંપની માટે લિક્વિડિટી ઇવેન્ટ બની જાય છે, જ્યાં જૂના રોકાણકારો બહાર નીકળે છે અને પબ્લિક રોકાણકારોને મોટી વૃદ્ધિની તકો ઓછી મળે છે.
શું છે રોકાણકારો માટે જોખમ?
આ કંપનીઓ મોટા પાયે કામ કરે છે પણ તેમની સામે નાણાકીય જોખમો પણ ઓછા નથી. ઉદાહરણ તરીકે, Anthropic નું રેવન્યુ $4.6 અબજ હોવા છતાં, કંપનીને ભારે નેટ લોસ (Net Loss) થઈ રહ્યો છે કારણ કે ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને સર્વર પાછળ ખર્ચ ખૂબ વધારે છે. ભારતમાં પણ Zomato, Nykaa અને Delhivery જેવી કંપનીઓએ આ જ ટ્રેન્ડ અપનાવ્યો છે, જ્યાં તેઓ મોટા કદ સુધી પહોંચ્યા પછી જ માર્કેટમાં આવી છે.
ઇન્વેસ્ટર્સ માટે ચેતવણી
આ પ્રકારની કંપનીઓમાં રોકાણ કરતા પહેલા રોકાણકારોએ પ્રોફિટબિલિટી (Profitability) અને ડેટ લેવલ (Debt Level) પર ખાસ ધ્યાન આપવું જોઈએ. પ્રાઈવેટ માર્કેટમાં તો આ કંપનીઓને સતત ફંડિંગ મળી રહે છે, પરંતુ પબ્લિક માર્કેટમાં આવી કંપનીઓને તેમની વેલ્યુએશન જાળવી રાખવા માટે સાતત્યપૂર્ણ નફો અને જવાબદાર નાણાકીય આયોજન દેખાડવું જ પડશે.