યુએસ સુપ્રીમ કોર્ટનો ઐતિહાસિક ચુકાદો: ભારતને મળશે અબજો ડોલરના ટેરિફ રિફંડ, વેપારમાં આવશે મોટો વળાંક

યુએસ સુપ્રીમ કોર્ટના નિર્ણયથી બદલાયા વેપારના સમીકરણ

યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ સુપ્રીમ કોર્ટે 'પારસ્પરિક ટેરિફ' (reciprocal tariffs) ને ગેરકાયદે ઠેરવતો ઐતિહાસિક ચુકાદો આપ્યો છે. આ નિર્ણયના કારણે યુ.એસ. કસ્ટમ્સ એન્ડ બોર્ડર પ્રોટેક્શન દ્વારા એકત્ર કરાયેલા $160 અબજ ડોલરથી વધુના ટેરિફની રકમ પરત કરવી પડશે. આનાથી ભારતીય નિકાસકારોને મોટો ફાયદો થશે, જેમાં 300,000 થી વધુ વેપારીઓ માટે $12 અબજ ડોલર સુધીના દાવા થવાની સંભાવના છે. અરજીઓ માટેનું પોર્ટલ પણ શરૂઆતમાં મોટી સંખ્યામાં ક્લેઇમ્સને કારણે ઓવરલોડ થઈ ગયું હતું.

યુનિવર્સલ ટેરિફ અને ભારતની વાટાઘાટ શક્તિ

આ ચુકાદા પહેલા, ભારતને અન્ય વિકાસશીલ દેશો કરતાં અલગ ગણવામાં આવતું હતું, જેના કારણે વેપારની વાટાઘાટોમાં તેને થોડો લાભ મળતો હતો. જોકે, સુપ્રીમ કોર્ટના નિર્ણય બાદ હવે 10% નો 'યુનિવર્સલ ટેરિફ' લાગુ પડશે. પૂર્વ રાજદૂત મીરા શંકરના મતે, જો નવા કરારો વિના આ પ્રમાણભૂત દર સ્વીકારવામાં આવે, તો ભારત "ખૂબ નોંધપાત્ર" ગેરલાભમાં મુકાઈ શકે છે.

ભારતીય નિકાસકારો પર યુએસનું નવું દબાણ

પૂર્વ WTO રાજદૂત જયંત દાસગુપ્તાએ જણાવ્યું હતું કે, અમેરિકા હાલમાં ફરજિયાત મજૂરી (forced labor) અને વધુ પડતી ઉત્પાદન ક્ષમતા (excess manufacturing capacity) જેવા મુદ્દાઓ પર સમાંતર તપાસ ચલાવી રહ્યું છે. ખાસ કરીને એન્જિનિયરિંગ ગુડ્સ, ટેક્સટાઈલ અને લેધર જેવા ક્ષેત્રો આ તપાસના નિશાન પર છે, જે ચાલુ વેપાર વાટાઘાટોમાં મુખ્ય મુદ્દા બની ગયા છે. દાસગુપ્તાએ ચેતવણી આપી છે કે જો નવી દિલ્હી અમેરિકા સમર્થિત સોદા પર હસ્તાક્ષર કરવાનો ઇનકાર કરશે, તો ભારત પર નવા ટેરિફ લાદવામાં આવવાની સંભાવના "ખૂબ વધારે" છે. તેમણે ઉમેર્યું કે લગભગ 16 દેશો વધુ પડતી ક્ષમતા માટે અને લગભગ 60 દેશો ફરજિયાત મજૂરી માટે તપાસ હેઠળ છે, જેનો ઉદ્દેશ્ય દેશોને નવા વેપાર કરારો તરફ ધકેલવાનો છે.

વેપાર વાટાઘાટોમાં ભારતનું વલણ

ભારતીય વાટાઘાટકારો અમેરિકાને જણાવી રહ્યા છે કે યુએસ ટ્રેડ લોના સેક્શન 301 હેઠળ કોઈ કાર્યવાહીની ખાસ જરૂર નથી. રાજદૂત શંકરે જણાવ્યું હતું કે ભારતની નિકાસ ક્ષમતા યુએસના સ્થાનિક ઉત્પાદનને કોઈ ખતરો નથી. નવી દિલ્હી વાટાઘાટોમાં "નવા પાયા" ની શોધમાં છે, જેમાં પારસ્પરિકતા અને પરસ્પર લાભ પર ભાર મૂકવામાં આવી રહ્યો છે, જે વિચારણા વાણિજ્ય મંત્રી પિયુષ ગોયલ સાથે પણ સુસંગત છે.

અન્ય વેપાર અને ઊર્જા સંબંધિત ચિંતાઓ

દાસગુપ્તાએ ભારતીય ફાર્માસ્યુટિકલ્સ પર યુએસના ટેરિફ અંગેની ચિંતાઓને ઓછી આંકી હતી, એમ જણાવીને કે આ ક્ષેત્રના મજબૂત જેનરિક બજાર તેને નોંધપાત્ર સુરક્ષા પ્રદાન કરે છે. પેટન્ટ દવાઓના નિકાસકારો પર માત્ર નાની અસરોની અપેક્ષા છે. અલગથી, રાજદૂત શંકરે ભારતના રશિયન તેલની આયાત અંગે અનિશ્ચિતતા પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો. પશ્ચિમ એશિયાના સંકટને કારણે કામચલાઉ માફી મળતાં ખરીદી ચાલુ રહી હતી, પરંતુ ભવિષ્યમાં તેના વિસ્તરણ અંગે અનિશ્ચિતતા છે, જે ભારતની ઊર્જા સુરક્ષાને અસર કરી શકે છે. ટેરિફ રિફંડ અને કઠોર વાટાઘાટોનું આ મિશ્રણ એક જટિલ વેપાર પરિસ્થિતિ બનાવે છે. ભારતીય સફળતા આ બદલાતી વેપાર નીતિઓને તે કેવી રીતે હેન્ડલ કરે છે તેના પર નિર્ભર રહેશે.