યુક્રેનમાં SpaceX સંચાલિત Starshield સેટેલાઇટ નેટવર્ક ખોરવાતા વિવાદ સર્જાયો હતો, જેમાં US પ્રમુખ Donald Trump એ સરકારની કોઈ ભૂમિકા હોવાનો ઇનકાર કર્યો છે. આ ઘટના ભારતીય રોકાણકારો માટે પણ મહત્વની છે કારણ કે ભારતમાં સેટેલાઇટ સ્પેક્ટ્રમ પોલિસી પર મોટી ચર્ચા ચાલી રહી છે.
શું છે સમગ્ર મામલો?
યુક્રેનની સેના માટે નિર્ણાયક એવી Starshield સેવાઓમાં તાજેતરમાં અવરોધ આવતા અનેક અટકળો વહેતી થઈ હતી. જોકે, US પ્રમુખ Donald Trump એ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ સર્વિસ બંધ કરવામાં અમેરિકી સરકારનો કોઈ હાથ નથી. Elon Musk ની માલિકીની SpaceX આ સેટેલાઇટ નેટવર્કનું સંચાલન કરે છે, જે યુદ્ધના મેદાનમાં સંચાર માટે કરોડરજ્જુ સમાન છે.
ખાનગી કંપનીઓ પર નિર્ભરતાનું જોખમ
આ ઘટનાએ સુરક્ષા અને ડિફેન્સ લોજિસ્ટિક્સમાં ખાનગી ટેક કંપનીઓના વધતા પ્રભાવ તરફ ધ્યાન દોર્યું છે. SpaceX પાસે જ સેટેલાઇટ સોફ્ટવેર અને હાર્ડવેરનું સંપૂર્ણ નિયંત્રણ હોવાથી, જ્યારે પણ ટેકનિકલ ખામી સર્જાય ત્યારે ઓપરેશનલ સ્થિરતા જોખમમાં મુકાય છે. સરકારી નિયંત્રણ વગરના આવા નેટવર્ક્સ પર દેશની સુરક્ષા નિર્ભર રાખવી કેટલી સુરક્ષિત છે, તેવો પ્રશ્ન હવે વૈશ્વિક સ્તરે ચર્ચાઈ રહ્યો છે.
ભારત માટે શું છે ઈમ્પોર્ટન્ટ?
ભારતીય માર્કેટ માટે આ એક મોટો મુદ્દો છે. Starlink, Amazon નું Project Kuiper અને OneWeb જેવી કંપનીઓ ભારતમાં પ્રવેશવાની તૈયારીમાં છે, ત્યારે સરકાર સેટેલાઇટ સ્પેક્ટ્રમ ફાળવણી કેવી રીતે કરવી તે અંગે મથામણ કરી રહી છે. Reliance Jio અને Bharti Airtel જેવી કંપનીઓ સ્પેક્ટ્રમની હરાજીની માંગ કરી રહી છે, જ્યારે વૈશ્વિક કંપનીઓ વહીવટી ફાળવણીના પક્ષમાં છે.
રોકાણકારોએ શું જોવું જોઈએ?
ભારતના ટેલિકોમ અને સેટેલાઇટ સેક્ટરમાં રસ ધરાવતા રોકાણકારોએ Department of Telecommunications (DoT) ના નવા નિયમો અને સ્પેક્ટ્રમ પોલિસી પર નજર રાખવી જોઈએ. યુક્રેનની આ ઘટના ભવિષ્યમાં ભારતના સેટેલાઇટ રેગ્યુલેશનને ઘડવામાં મહત્વનો કેસ સ્ટડી સાબિત થઈ શકે છે.