અમેરિકા અને જાપાને સાથે મળીને ચલણ બજારમાં મોટો દાવ ખેલ્યો છે. બંને દેશોએ મળીને **$34 અબજ** થી વધુ ખર્ચીને જાપાનીઝ Yen (Yen) ને તેના 40 વર્ષના નીચલા સ્તરથી ઉપર લાવવાનો પ્રયાસ કર્યો છે. આ અણધાર્યા પગલાથી વૈશ્વિક બજારોમાં સ્થિરતા અંગે ચિંતાઓ વધી ગઈ છે.
ડોલર સામે Yen માં તેજીનો પ્રયાસ
31 જુલાઈ, 2026ના રોજ, યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સ અને જાપાને એક દુર્લભ અને સંકલિત કરન્સી હસ્તક્ષેપ કર્યો. બંને દેશોએ જાપાનીઝ Yen (Yen) ના ઝડપી ઘટાડાને રોકવા માટે અંદાજે $34 બિલિયન થી $36.5 બિલિયન ખર્ચ્યા. Yen ડોલર સામે લગભગ 164 ના 40-વર્ષના નીચલા સ્તરે પહોંચી ગયું હતું, જેનાથી બજારમાં અરાજકતા ફેલાવાનો ભય હતો. જોકે, આ હસ્તક્ષેપ બાદ ઓગસ્ટની શરૂઆતમાં Yen લગભગ 157 પ્રતિ ડોલરના સ્તરે સુધર્યું, જે દર્શાવે છે કે વિનિમય દરને સ્થિર કરવામાં તાત્કાલિક સફળતા મળી છે.
અમેરિકાની ભાગીદારી કેમ મહત્વની?
આ ઓપરેશન એટલા માટે મહત્વપૂર્ણ છે કારણ કે 2011 પછી આ પહેલીવાર છે જ્યારે યુ.એસ. સીધા Yen ખરીદીના હસ્તક્ષેપમાં સામેલ થયું છે. જાપાની ચલણને ટેકો આપવાનો તાત્કાલિક ઉદ્દેશ્ય હોવા છતાં, યુ.એસ. ટ્રેઝરીની સંડોવણી એ પોતાના બોન્ડ માર્કેટને સુરક્ષિત કરવાની એક વ્યૂહાત્મક ચાલ પણ હતી. જાપાન હાલમાં યુ.એસ. ટ્રેઝરી સિક્યોરિટીઝનો સૌથી મોટો વિદેશી ધારક છે. જો Yen અત્યંત નબળું રહ્યું હોત, તો જાપાની રોકાણકારોને ભંડોળ પાછું લાવવા માટે યુ.એસ. દેવાના મોટા ભાગો વેચવાની ફરજ પડી શકે છે, જેનાથી યુ.એસ. વ્યાજ દરો ઊંચા ગયા હોત અને અર્થતંત્ર પર દબાણ વધ્યું હોત.
'કેરી ટ્રેડ' નું જોખમ
હવે રોકાણકારો સામે સૌથી મોટો ખતરો 'કેરી ટ્રેડ' (Carry Trade) ના અનવાઈન્ડિંગ (unwinding) નો છે. વર્ષોથી, રોકાણકારો Yen માં ઓછી વ્યાજ દરે ઉધાર લઈને અન્ય દેશોમાં ઊંચા વ્યાજ દર ધરાવતી સંપત્તિઓ, જેમ કે સ્ટોક્સ અથવા બોન્ડ્સમાં રોકાણ કરતા આવ્યા છે. આ હસ્તક્ષેપ બાદ Yen મજબૂત થતાં અને જાપાનમાં વ્યાજ દરમાં ફેરફારની શક્યતાને કારણે, રોકાણકારોને આ Yen લોન ચૂકવવાની જરૂર પડી શકે છે. આનાથી તેમને તેમની આંતરરાષ્ટ્રીય સંપત્તિઓ વેચીને Yen ખરીદવાની ફરજ પડશે, જે વૈશ્વિક શેરબજારોમાં અસ્થિરતા લાવી શકે છે અને ભારત સહિતના ઉભરતા બજારોમાં મૂડી પ્રવાહને અસર કરી શકે છે.
આગળ શું?
જોકે આ હસ્તક્ષેપે અસ્થાયી રૂપે ચલણ બજારને શાંત પાડ્યું છે, ઘણા લોકો તેને લાંબા ગાળાના ઉકેલને બદલે માત્ર એક કામચલાઉ પગલું માને છે. મૂળ સમસ્યા જાપાનના વ્યાજ દરો, જે તાજેતરના નિર્ણયમાં 1.0% પર સ્થિર રહ્યા હતા, અને યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સના દરો વચ્ચેનો નોંધપાત્ર તફાવત છે. ટ્રેઝરી સેક્રેટરી સ્કોટ બેસેન્ટ (Scott Bessent) એ સંકેત આપ્યો છે કે જો જરૂરી હશે તો યુ.એસ. વધુ પગલાં લેવા તૈયાર છે, જે સૂચવે છે કે જો બજારની પરિસ્થિતિઓ અસ્થિર રહે તો અસ્થિરતા ચાલુ રહી શકે છે. રોકાણકારો માટે, ભવિષ્યમાં બેંક ઓફ જાપાનના ભાવિ વ્યાજ દરના નિર્ણયો અને કોઈપણ વધુ ચલણની હિલચાલ પર નજર રાખવી મહત્વપૂર્ણ રહેશે.