UN સેક્રેટરી-જનરલ એન્ટોનિયો ગુટેરેસે સુરક્ષા પરિષદના જૂના માળખાને બદલવાની હાકલ કરી છે. આ સાથે જ ભારત તેની કાયમી સદસ્યતાની માંગ અને **2028-29** ના ટર્મ માટે બિન-કાયમી સીટની તૈયારીઓ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહ્યું છે.
જૂનું માળખું બદલવાની જરૂરિયાત
યુનાઈટેડ નેશન્સના સેક્રેટરી-જનરલ એન્ટોનિયો ગુટેરેસે વર્તમાન સુરક્ષા પરિષદના માળખાને 1945 ના સમયનું 'આઉટડેટેડ' ગણાવ્યું છે. તેમણે કહ્યું કે આ વ્યવસ્થા આજના બદલાતા ભૌગોલિક-રાજકીય વાસ્તવિકતાઓને અનુરૂપ નથી. ગુટેરેસે ખાસ કરીને આફ્રિકન દેશોને કાયમી પ્રતિનિધિત્વ ન હોવા અંગે સવાલ ઉઠાવ્યો છે અને નવી આર્થિક અને રાજકીય સત્તાઓને મહત્વ આપવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો છે.
ભારત માટે શું છે મહત્વ?
ભારત લાંબા સમયથી સુરક્ષા પરિષદમાં કાયમી સદસ્યતા માટે દબાણ કરી રહ્યું છે. નવી દિલ્હીનું માનવું છે કે હાલની વૈશ્વિક સ્થિતિમાં ભારતનો પ્રભાવ વધ્યો છે અને વર્તમાન માળખું તેને નજરઅંદાજ કરી રહ્યું છે. ભારત અત્યારે વર્ષ 2028-29 ના ગાળા માટે બિન-કાયમી સીટ મેળવવા માટે રાજદ્વારી સ્તરે સક્રિય છે, જેની ચૂંટણી આગામી જૂન મહિનામાં યોજાવાની છે.
પડકારો અને ભવિષ્યની રાહ
જોકે, આ સુધારાની પ્રક્રિયા એટલી સરળ નથી. અમેરિકા, રશિયા, ચીન, ફ્રાન્સ અને બ્રિટન જેવા દેશો પાસે 'વીટો પાવર' છે, જે કોઈપણ મોટા માળખાકીય ફેરફારમાં મુખ્ય અવરોધ બની શકે છે. ગ્લોબલ રોકાણકારો અને બિઝનેસ જગત આ સ્થિતિ પર ચાંપતી નજર રાખી રહ્યું છે, કારણ કે વૈશ્વિક સુરક્ષા અને સંતુલિત સિસ્ટમ સીધી રીતે આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર નીતિઓ અને સપ્લાય ચેઈનને અસર કરે છે.