ઈરાનમાં સર્જાયેલી દવાઓની તીવ્ર અછત અને ત્યાંની ભૌગોલિક રાજકીય સ્થિતિ ભારતીય ફાર્માસ્યુટિકલ સેક્ટર માટે ચિંતાનો વિષય બની છે. ખાસ કરીને જે કંપનીઓનું એક્સપોર્ટ જોખમી માર્કેટ્સમાં વધુ છે, તેમના કેશ ફ્લો અને પેમેન્ટ સેટલમેન્ટ સામે મોટા પ્રશ્નો ઉભા થયા છે.
ઈરાનમાં હાલમાં ચાલી રહેલી તીવ્ર આર્થિક પ્રતિબંધો અને લોજિસ્ટિક્સ બ્લોકેડને કારણે ત્યાં દવાઓની ભારે અછત જોવા મળી રહી છે. પરંપરાગત શિપિંગ રૂટ્સ બંધ થવા અને હવાઈ મુસાફરીનો ખર્ચ વધવાને કારણે આયાતી દવાઓ સામાન્ય લોકોની પહોંચની બહાર ગઈ છે. સ્થાનિક ઉત્પાદન ક્ષમતા પણ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને થયેલા નુકસાનને કારણે પ્રભાવિત થઈ છે.
ભારતીય ફાર્મા નિકાસકારો માટે ભૌગોલિક રાજકીય જોખમો
ભારત વિશ્વમાં જેનરિક દવાઓનો સૌથી મોટો નિકાસકાર દેશ છે, અને ઈરાન જેવા દેશો વર્ષોથી ભારતીય ફાર્મા કંપનીઓ માટે મહત્વનું માર્કેટ રહ્યા છે. જો કે, આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રતિબંધો હેઠળના દેશો સાથે વેપાર કરવો એ જટિલ બેંકિંગ અને રેગ્યુલેટરી પડકારો નોતરે છે. સૌથી મોટો ખતરો પેમેન્ટ સેટલમેન્ટનો છે. જ્યારે આંતરરાષ્ટ્રીય બેંકો અને શિપિંગ કંપનીઓ સેકન્ડરી સેન્ક્શનના ડરથી પીછેહઠ કરે છે, ત્યારે નિકાસકારો લિક્વિડિટી ટ્રેપમાં ફસાઈ જાય છે, જેનાથી કંપનીઓના એકાઉન્ટ્સ રિસીવેબલ વધે છે અને રોકડની આવકમાં વિલંબ થાય છે.
રોકાણકારો માટે ધ્યાનમાં રાખવા જેવી બાબતો
જોકે મોટાભાગની ભારતીય ફાર્મા કંપનીઓએ હવે વૈશ્વિક સ્તરે તેમના બિઝનેસને ડાયવર્સિફાય કર્યો છે, તેમ છતાં ભૌગોલિક અસ્થિરતા એક મોટું ઓપરેશનલ જોખમ છે. રોકાણકારોએ નીચેની બાબતો પર ધ્યાન આપવું જોઈએ:
- રેવન્યુ મિક્સ: કંપનીના એન્યુઅલ રિપોર્ટમાં કયા દેશમાંથી કેટલી આવક આવે છે અને ત્યાંના રિસીવેબલ્સ (બાકી લેણાં) કેટલા છે તેની ચકાસણી કરો.
- કરન્સી રિસ્ક: સ્થાનિક કરન્સીનું અવમૂલ્યન નફાના માર્જિન પર સીધી અસર કરે છે.
- મેનેજમેન્ટ કોમેન્ટ્રી: અસ્થિર દેશોમાં બિઝનેસ ચલાવવા માટે કંપનીની સપ્લાય ચેઈન અને પેમેન્ટ પોલિસી કેવી છે, તે જાણવું લાંબા ગાળાના રોકાણ માટે ખૂબ મહત્વનું છે.