ભારતના ન્યૂઝીલેન્ડમાં નિકાસમાં મોટી વૃદ્ધિ! 10 અબજ ડોલરની વિશાળ તક - શું ભારત ચીનને બદલી શકશે?

ભારતીય વ્યવસાયો ન્યુઝીલેન્ડમાં અબજો ડોલરની મોટી બજારપેઠ કબજે કરવા માટે તૈયાર છે, અને તે જ સમયે ચીન પરની નિર્ભરતા ઘટાડવાના વેલિંગ્ટનના વ્યૂહાત્મક લક્ષ્યમાં પણ મદદ કરી રહ્યા છે. GTRI નામની થિંક ટેંકે કૃષિ, ફાર્માસ્યુટિકલ્સ, ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને ઓટોમોટિવ કમ્પોનન્ટ્સ જેવા અનેક ક્ષેત્રોમાં નોંધપાત્ર, અપ્રયુક્ત નિકાસ તકો ઓળખી છે. આ ત્યારે થઈ રહ્યું છે જ્યારે ન્યુઝીલેન્ડ હજી પણ તેના મોટાભાગના માલ ચીનથી આયાત કરી રહ્યું છે.

મુખ્ય મુદ્દો (The Core Issue)

ન્યુઝીલેન્ડનું આયાત લેન્ડસ્કેપ મોટાભાગે ચીન દ્વારા પ્રભુત્વ ધરાવે છે. ચીને 2024-25 માં 10 અબજ ડોલરથી વધુ મૂલ્યનો માલ પૂરો પાડ્યો હતો, જે ભારતની 711 મિલિયન ડોલરની હિસ્સેદારી કરતાં ખૂબ વધારે છે. કુલ વાર્ષિક આયાત 50 અબજ ડોલર સુધી પહોંચતા, GTRI માને છે કે ભારત આ બજારનો મોટો હિસ્સો મેળવવા માટે વ્યૂહાત્મક રીતે સ્થિત છે, ખાસ કરીને હાલના દ્વિપક્ષીય મુક્ત વેપાર કરારને ધ્યાનમાં લેતા. આ ભારત માટે તેની નિકાસની પહોંચ વિસ્તૃત કરવા અને ન્યુઝીલેન્ડ માટે તેની સપ્લાય ચેઇનને વૈવિધ્યીકરણ કરવા માટે એક બેવડી તક પૂરી પાડે છે.

વિવિધ ક્ષેત્રોમાં અપ્રયુક્ત ક્ષમતા (Untapped Potential Across Sectors)

અહેવાલમાં ભારતીય નિકાસકારો માટે આશાસ્પદ માર્ગોનું વર્ણન કરવામાં આવ્યું છે. પ્રોસેસ્ડ ફૂડ્સ (processed foods) માં, ન્યુઝીલેન્ડ વાર્ષિક લગભગ 250 મિલિયન ડોલરની આયાત કરે છે, જેમાંથી ભારત માત્ર 6.5 મિલિયન ડોલરનો પુરવઠો પૂરો પાડે છે, જે ચીનના 21 મિલિયન ડોલરના હિસ્સાનો એક નાનો ભાગ છે. ફૂડ પ્રિપેરેશન્સ (food preparations) માં પણ સમાન અંતર જોવા મળે છે, જ્યાં ભારતીય વૈશ્વિક નિકાસ નોંધપાત્ર છે, તેમ છતાં ન્યુઝીલેન્ડમાં તેનો હિસ્સો ન્યૂનતમ છે.

કોમોડિટીઝ અને મેન્યુફેક્ચરિંગ (Commodities and Manufacturing)

રિફાઇન્ડ પેટ્રોલિયમ પ્રોડક્ટ્સ (refined petroleum products) ક્ષેત્રમાં પણ નોંધપાત્ર ઓછી પ્રવેશ ક્ષમતા નોંધવામાં આવી છે, જે એક એવું ક્ષેત્ર છે જ્યાં ભારત વૈશ્વિક પાવરહાઉસ છે, પરંતુ તેના 6.1 અબજ ડોલરની વાર્ષિક આયાતમાં માત્ર 2.3 મિલિયન ડોલરનો પુરવઠો ન્યુઝીલેન્ડને પૂરો પાડે છે. એલ્યુમિનિયમ ઓક્સાઇડ, ઔદ્યોગિક રસાયણો અને ફાર્માસ્યુટિકલ્સ જેવા ક્ષેત્રોમાં પણ ન્યુઝીલેન્ડના આયાતના આંકડા મોટા છે અને ચીનની તુલનામાં ભારતીય યોગદાન ખૂબ ઓછું છે.

એપેરલ અને ટેકનોલોજી (Apparel and Technology)

એવા ક્ષેત્રોમાં પણ જ્યાં ભારતે વૈશ્વિક સ્પર્ધાત્મકતા સ્થાપિત કરી છે, જેમ કે મહિલાઓ માટે વણાયેલા વસ્ત્રો (women's woven apparel) અને ટેલિકોમ ઉપકરણો (telecom equipment), ન્યુઝીલેન્ડમાં પ્રવેશ ઓછો છે. ભારતીય વૈશ્વિક એપેરલ નિકાસ 3 અબજ ડોલર છે, પરંતુ ન્યુઝીલેન્ડના 179 મિલિયન ડોલરના આયાત બજારમાં તેનો હિસ્સો માત્ર 9.8 મિલિયન ડોલર છે, જે ચીનના 112 મિલિયન ડોલર કરતાં ઘણો પાછળ છે. ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને ઓટોમોટિવ ક્ષેત્રોમાં પણ સમાન પેટર્ન જોવા મળે છે, જ્યાં ભારત ન્યુઝીલેન્ડની આયાત જરૂરિયાતોનો માત્ર નાનો ભાગ જ પૂરો પાડે છે.

પડકારો અને આગળનો માર્ગ (Challenges and Way Forward)

GTRI ના સ્થાપક અજય શ્રીવાસ્તવે જણાવ્યું છે કે, ઘણા ઉત્પાદન શ્રેણીઓમાં, ચીની સ્પર્ધા ન્યૂનતમ છે અથવા ભારત પાસે સ્પષ્ટ સ્પર્ધાત્મક લાભ છે. હવે ભારત માટે મુખ્ય પડકાર દ્વિપક્ષીય મુક્ત વેપાર કરારનો અસરકારક રીતે લાભ લેવાનો છે. આ માટે લક્ષિત નિકાસ પ્રમોશન વ્યૂહરચના, ધોરણો પર સહકાર, નિયમનકારી પ્રક્રિયાઓને સરળ બનાવવી અને હાલના અંતરને દૂર કરવા માટે મજબૂત લોજિસ્ટિક્સ સપોર્ટ જેવા સંકલિત પ્રયાસોની જરૂર છે.

અસર (Impact)

આ વિકાસ ભારતીય નિકાસ-લક્ષી કંપનીઓ માટે નોંધપાત્ર વૃદ્ધિ લાવી શકે છે, વિદેશી વિનિમય કમાણી વધારી શકે છે અને રોજગારીનું સર્જન કરી શકે છે. ન્યુઝીલેન્ડ માટે, તે વધુ સપ્લાય ચેઇન સ્થિતિસ્થાપકતા અને આર્થિક વૈવિધ્યકરણ તરફ એક પગલું સૂચવે છે. GTRI દ્વારા ઓળખાયેલા કૃષિ, ફાર્માસ્યુટિકલ્સ, ટેક્સટાઈલ અને ઇલેક્ટ્રોનિક્સ જેવા ક્ષેત્રોમાં રોકાણકારોને વધારાની તકો મળી શકે છે. બંને રાષ્ટ્રો માટે નોંધપાત્ર આર્થિક ક્ષમતા અને વ્યૂહાત્મક અસરોને કારણે આ અસરનું રેટિંગ 7/10 આપવામાં આવ્યું છે.

મુશ્કેલ શબ્દોની સમજૂતી (Difficult Terms Explained)

• Bilateral Free Trade Agreement: બે દેશો વચ્ચેનો એક કરાર જે ટેરિફ (tariffs) અને ક્વોટા (quotas) જેવા વેપાર અવરોધોને ઘટાડે છે અથવા દૂર કરે છે, જેથી વ્યવસાયો માટે બંને દેશો વચ્ચે માલ અને સેવાઓનો વેપાર કરવો સરળ બને.
• GTRI (Global Trade Research Initiative): વૈશ્વિક વેપારના વલણો અને નીતિઓનું વિશ્લેષણ કરીને સંશોધન અને ભલામણો પ્રદાન કરતું એક સ્વતંત્ર થિંક ટેંક.
• Imports: વેચાણ માટે એક દેશમાંથી બીજા દેશમાં લાવવામાં આવતી વસ્તુઓ અથવા સેવાઓ.
• Exports: વેચાણ માટે બીજા દેશમાં મોકલવામાં આવતી વસ્તુઓ અથવા સેવાઓ.
• Supply Chain: કાચા માલથી લઈને અંતિમ ગ્રાહક સુધી, ઉત્પાદન અને સેવા પહોંચાડવાની સમગ્ર પ્રક્રિયા.
• Tariffs: સરકાર દ્વારા આયાત કરાયેલા માલ પર લાદવામાં આવતા કર.
• Quotas: સરકાર દ્વારા નિર્ધારિત મર્યાદાઓ, જે નક્કી કરે છે કે કોઈ ચોક્કસ વસ્તુની કેટલી માત્રા આયાત કરી શકાય છે.