Whalesbook
ભારતનો વૈશ્વિક વેપાર વિસ્તારવાનો લક્ષ્યાંક
કેન્દ્રીય વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રી પીયૂષ ગોયલના નેતૃત્વ હેઠળ, ભારત એક નવી અને સમજદારીપૂર્વક વેપાર રણનીતિ અપનાવી રહ્યું છે. આ પહેલનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય વૈશ્વિક બજારોમાં ભારતની પહોંચ વધારવાનો અને નિકાસને નવી ઊંચાઈઓ પર લઈ જવાનો છે.
પસંદગીયુક્ત FTA વ્યૂહરચના
ભારત હાલમાં આશરે 20 નવા દેશો સાથે ફ્રી ટ્રેડ એગ્રીમેન્ટ (FTA) માટે વાટાઘાટો કરી રહ્યું છે. આ સંખ્યા હાલમાં 38 વિકસિત દેશો સાથે થયેલા કરારો ઉપરાંત છે. આ વ્યૂહરચના ખાસ કરીને એવા ઉચ્ચ-આવક ધરાવતા વિકસિત દેશો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે જ્યાં ભારતીય ઉદ્યોગોને સીધી સ્પર્ધાનો સામનો ઓછો કરવો પડે. આનાથી ભારત વૈશ્વિક વેપારના લગભગ 2/3 ભાગ સુધી પહોંચ મેળવી શકશે, જેથી સ્થાનિક ઉદ્યોગોને ઘરેલું બજારમાં મોટી અડચણો વિના વિસ્તરણ કરવાની તક મળશે.
ઘરેલું રોકાણોથી વેપારને વેગ
આ વેપાર લક્ષ્યાંકોને હાંસલ કરવા માટે, સરકાર ઘરેલું ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને મજબૂત કરવા માટે પણ મોટા પાયે રોકાણ કરી રહી છે. લગભગ ₹2 લાખ કરોડના રોકાણથી એક સંકલિત રાષ્ટ્રીય પાવર ગ્રીડનું નિર્માણ થઈ રહ્યું છે, જે 24-કલાક વીજળી પુરવઠો સુનિશ્ચિત કરશે. આ ઉપરાંત, દેશભરમાં 5G નેટવર્કનો ઝડપી વિકાસ અને ઓછો ડેટા ખર્ચ વ્યવસાયો માટે ડિજિટલ સાધનોને વધુ શક્તિશાળી બનાવશે, જે રીઅલ-ટાઇમ કોમ્યુનિકેશન, IoT અને AI સેવાઓમાં મદદરૂપ થશે.
MSME નીતિમાં સુધારો
સરકારે MSME (સૂક્ષ્મ, લઘુ અને મધ્યમ ઉદ્યોગો) માટે વર્ગીકરણમાં પણ સુધારો કર્યો છે, જેમાં નિકાસ કમાણીને બાકાત રાખવામાં આવી છે. આ પગલું નાના વ્યવસાયોને વિકાસ કરવા અને વૈશ્વિક બજારોમાં વિસ્તરણ કરવા પ્રોત્સાહન આપશે.
સંભવિત જોખમો અને લાંબા ગાળાનો દ્રષ્ટિકોણ
જોકે, આ FTA પહેલમાં ભૂતકાળના કેટલાક પડકારો પણ રહ્યા છે. કેટલાક અગાઉના કરારોને કારણે વેપાર ખાધ (Trade Deficit) વધી હતી અને સ્થાનિક ઉદ્યોગો પર સ્પર્ધાનો દબાણ આવ્યું હતું. નવા કરારોમાં, સ્પર્ધાત્મક બજારો ટાળીને જોખમ ઘટાડવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવી રહ્યો છે. તેમ છતાં, આયાત વધવાથી સ્થાનિક ઉદ્યોગોને સ્પર્ધાનો સામનો કરવો પડી શકે છે. પશ્ચિમ એશિયામાં પ્રાદેશિક સંઘર્ષો GCC અને ઇઝરાયેલ સાથેની વાટાઘાટોમાં વિલંબ કરી શકે છે, જે ભૌગોલિક રાજકીય અનિશ્ચિતતા ઉમેરી શકે છે.
ભારતનું 'વિકસિત ભારત @2047' સુધીમાં એક વિકસિત અર્થતંત્ર બનવાનું લક્ષ્ય આ વેપાર યોજનાઓ સાથે ગાઢ રીતે જોડાયેલું છે. આ વ્યૂહરચના, મજબૂત ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને ઉત્પાદન તથા સેવાઓ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરીને, દેશની આર્થિક વૃદ્ધિને વેગ આપશે.