ભારતમાં વિદેશી વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યામાં **19%** નો વધારો; કર્ણાટક મોખરે

ભારતમાં શૈક્ષણિક વર્ષ 2023-24 દરમિયાન **58,134** આંતરરાષ્ટ્રીય વિદ્યાર્થીઓ નોંધાયા છે, જે પાંચ વર્ષમાં **19%** નો વધારો દર્શાવે છે. નેપાળ સૌથી વધુ વિદ્યાર્થીઓ મોકલતો દેશ રહ્યો છે, જ્યારે કર્ણાટક વિદેશી વિદ્યાર્થીઓ માટે સૌથી પસંદગીનું રાજ્ય બન્યું છે. આ ટ્રેન્ડ ભારતના ઉચ્ચ શિક્ષણ ક્ષેત્રના વધતા આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રભાવને પ્રતિબિંબિત કરે છે.

ભારતમાં વિદેશી વિદ્યાર્થીઓનો ધસારો

ભારતના ઉચ્ચ શિક્ષણ ક્ષેત્રે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે રસ વધી રહ્યો છે. શૈક્ષણિક વર્ષ 2023-24 માં કુલ 58,134 વિદેશી વિદ્યાર્થીઓએ નોંધણી કરાવી છે. શિક્ષણ મંત્રાલય દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલા ઓલ ઇન્ડિયા સર્વે ઓન હાયર એજ્યુકેશન (AISHE) ના તાજેતરના અહેવાલ મુજબ, આ આંકડો છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં 18.9% નો નોંધપાત્ર વધારો દર્શાવે છે. 2019-20 થી અત્યાર સુધીમાં 9,236 નવા આંતરરાષ્ટ્રીય વિદ્યાર્થીઓ જોડાયા છે.

શૈક્ષણિક હબ તરીકે ઉભરી રહેલા રાજ્યો

ભારતીય રાજ્યોમાં, કર્ણાટક વિદેશી વિદ્યાર્થીઓ માટે મુખ્ય સ્થળ બન્યું છે, જ્યાં 7,914 વિદ્યાર્થીઓએ અભ્યાસ કર્યો છે. આ ક્ષેત્રમાં રાજ્ય દેશમાં અગ્રેસર છે. ત્યારબાદ પંજાબ બીજા ક્રમે છે, જ્યાં 7,902 વિદ્યાર્થીઓએ નોંધણી કરાવી છે. મહારાષ્ટ્ર, ઉત્તર પ્રદેશ અને તમિલનાડુ પણ ટોચના પાંચ રાજ્યોમાં સામેલ છે, જે યુનિવર્સિટી ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને ટેકનિકલ શિક્ષણ માટે જાણીતા હબ્સમાં વિદેશી વિદ્યાર્થીઓના ભૌગોલિક કેન્દ્રીકરણને દર્શાવે છે.

વિદ્યાર્થીઓની વસ્તી વિષયક માહિતી અને અભ્યાસક્રમની પસંદગી

સર્વે દર્શાવે છે કે અંડરગ્રેજ્યુએટ અભ્યાસક્રમો માટે સૌથી વધુ પસંદગી છે, જે કુલ આંતરરાષ્ટ્રીય નોંધણીના 73.6% હિસ્સો ધરાવે છે. પોસ્ટગ્રેજ્યુએટ પ્રોગ્રામ્સ 16.8% વિદ્યાર્થીઓને આકર્ષે છે, જ્યારે બાકીના ડિપ્લોમા, સર્ટિફિકેટ અને PhD અભ્યાસક્રમોમાં વિતરિત થાય છે. છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં પુરુષ વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યા 32,386 થી વધીને 37,295 અને મહિલા વિદ્યાર્થીઓની નોંધણી 16,512 થી વધીને 20,839 થઈ છે, જે દર્શાવે છે કે બંને જાતિઓમાં સ્થિર વૃદ્ધિ જોવા મળી છે.

'સ્ટડી ઇન ઇન્ડિયા' પહેલનો પ્રભાવ

વિદેશી વિદ્યાર્થીઓની વધતી સંખ્યા આંશિક રીતે 2018 માં શરૂ કરાયેલ સરકારી પહેલ 'સ્ટડી ઇન ઇન્ડિયા' ને આભારી છે. આ પહેલનો ઉદ્દેશ ભારતીય સંસ્થાઓની દૃશ્યતા સુધારીને અને પ્રવેશ પ્રક્રિયાઓને સુવ્યવસ્થિત કરીને ભારતને વૈશ્વિક શૈક્ષણિક હબ તરીકે સ્થાપિત કરવાનો છે.

શિક્ષણ ક્ષેત્રના રોકાણકારો અને હિતધારકો માટે, આ વૃદ્ધિ ખાનગી યુનિવર્સિટી ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, વિદ્યાર્થી આવાસ અને વિશિષ્ટ ટ્યુટરિંગ સેવાઓ માટે વધતા બજારનો સંકેત આપે છે. જેમ જેમ વિદેશી વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યા વધી રહી છે, તેમ કર્ણાટક અને પંજાબ જેવા રાજ્યો તેમની નેતૃત્વની સ્થિતિ જાળવી રાખવા માટે વિદ્યાર્થી આવાસ ક્ષમતા વધારવા અને ઉચ્ચ શૈક્ષણિક ધોરણો જાળવવા પર નિર્ભર રહેશે. રોકાણકારો આ ટોચના રાજ્યોમાં ખાનગી શિક્ષણ જૂથોના વિસ્તરણ પર નજર રાખી શકે છે, કારણ કે વિદેશી વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યામાં વધારો ઘણીવાર પ્રીમિયમ શૈક્ષણિક સુવિધાઓ અને આધુનિક કેમ્પસ સુવિધાઓની માંગ સાથે સંકળાયેલો હોય છે.