વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરે સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદ (UNSC) માં 2028-29 ના કાર્યકાળ માટે ભારતના બિન-કાયમી સભ્યપદના અભિયાનની ઔપચારિક શરૂઆત કરી છે. ભારતનો ઉદ્દેશ્ય ગ્લોબલ સાઉથનું પ્રતિનિધિત્વ કરવાનો અને બહુપક્ષીય સુધારાની હિમાયત કરવાનો છે, જેના માટે તે એશિયા-પેસિફિક ગ્રુપની બેઠક માટે તાજિકિસ્તાન સામે સ્પર્ધા કરશે. પરિષદ માટેની ચૂંટણી જૂન 2027 માં યોજાશે.
ભારતનું "શાંતિ" મિશન
વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરે ન્યૂયોર્કમાં સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદ (UNSC) માં 2028-29 ના કાર્યકાળ માટે ભારતની બિન-કાયમી બેઠક માટેની દાવેદારીની ઔપચારિક શરૂઆત કરી છે. "શાંતિ" (SHANTI - Securing Holistic Advancement through Norms, Trust and Integrity) થીમ પર કેન્દ્રિત આ કાર્યક્રમમાં, ભારત પોતાને ગ્લોબલ સાઉથના મુખ્ય પ્રતિનિધિ તરીકે સ્થાપિત કરવા માંગે છે.
વૈશ્વિક પડકારો અને ભારતનો રોડમેપ
આ દરમિયાન, જયશંકરે યુએન સેક્રેટરી-જનરલ એન્ટોનિયો ગુટેરેસ સાથે યુક્રેન, સુદાન અને પશ્ચિમ એશિયા જેવા વર્તમાન ભૌગોલિક રાજકીય મુદ્દાઓ પર ચર્ચા કરી. ભારતનો આ બેઠક માટેનો વ્યૂહાત્મક પ્રયાસ સુધારેલા બહુપક્ષીયવાદની જરૂરિયાત પર ભાર મૂકે છે, જે મુજબ વૈશ્વિક શાસનની વર્તમાન વ્યવસ્થાઓને વધુ લોકશાહી અને પ્રતિનિધિત્વ આપવાની જરૂર છે.
મુખ્ય પ્રાથમિકતાઓ અને સ્પર્ધા
જો ભારત આ બેઠક જીતે છે, તો તેના મુખ્ય ફોકસ ક્ષેત્રોમાં આતંકવાદી ફાઇનાન્સિંગ સામે મજબૂત માળખાકીય સુવિધાઓ, દરિયાઈ માર્ગોની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવી અને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સના દુરુપયોગના જોખમોનું સંચાલન શામેલ છે. આ ઉપરાંત, સરકાર આધુનિક વૈશ્વિક જટિલતાઓને અનુરૂપ ભવિષ્ય-નિર્માણ શાંતિ રક્ષા કામગીરીને પ્રોત્સાહન આપવાનો પણ ઇરાદો ધરાવે છે.
આ બેઠક મેળવવા માટે, ભારતને એશિયા-પેસિફિક ગ્રુપ માટે ફાળવેલ એક બેઠક માટે તાજિકિસ્તાન સામે સ્પર્ધા કરવી પડશે. આખરી નિર્ણય જૂન 2027 માં યોજાનારી ચૂંટણીઓ દ્વારા લેવામાં આવશે.
ઐતિહાસિક સંદર્ભ
ભારત સંયુક્ત રાષ્ટ્રની સ્થાપનાчиప్పటి થી સુરક્ષા પરિષદમાં બિન-કાયમી સભ્ય તરીકે આઠ વખત સેવા આપી ચૂક્યું છે. તેનો સૌથી તાજેતરનો કાર્યકાળ 2021-22 દરમિયાન સમાપ્ત થયો હતો. મતભેદોને દૂર કરવાની અને સર્વસંમતિ સાધવાની આ ઐતિહાસિક ક્ષમતા ભારતની વર્તમાન રાજદ્વારી રણનીતિનો મુખ્ય આધારસ્તંભ બની રહેશે.