Whalesbook
ભારત-ફ્રાન્સ ટેક્સ સંધિમાં મોટા ફેરફારો: રોકાણકારો માટે શું બદલાશે?
ભારત અને ફ્રાન્સ વચ્ચે વર્ષ 1992 થી અમલમાં રહેલી ડબલ ટેક્સેશન એવોઇડન્સ કન્વેન્શન (DTAC) માં મહત્વપૂર્ણ સુધારા કરવામાં આવ્યા છે. 23 ફેબ્રુઆરી, 2026 થી અમલમાં આવનારા આ સુધારાઓ બંને દેશો વચ્ચેના ક્રોસ-બોર્ડર રોકાણો અને સેવાઓ પરના ટેક્સ નિયમોમાં મોટો ફેરફાર લાવશે. આ બદલાવ ભારતની સોર્સ-બેઝ્ડ ટેક્સેશનને મજબૂત કરવાની અને ટ્રીટીના દુરુપયોગને રોકવાની વ્યૂહરચનાનો એક ભાગ છે.
કેપિટલ ગેઇન ટેક્સમાં ભારતની તાકાત વધશે
નવા પ્રોટોકોલનો મુખ્ય મુદ્દો એ છે કે કંપનીઓના શેરના વેચાણ પર થતા કેપિટલ ગેઇન પર હવે તે દેશને સંપૂર્ણ ટેક્સ લગાવવાનો અધિકાર મળશે જ્યાં તે કંપની સ્થિત છે. આનો અર્થ એ છે કે ફ્રેન્ચ રોકાણકારો જો ભારતીય કંપનીઓના શેર વેચીને કેપિટલ ગેઇન કમાય છે, તો તેના પર ભારત સરકાર ટેક્સ લગાવી શકશે. અગાઉ, ફ્રેન્ચ કંપનીઓ જે 10% થી ઓછા શેર ધરાવતી હતી, તેમને આવા વ્યવહારો પર ભારતીય કેપિટલ ગેઇન ટેક્સમાંથી સામાન્ય રીતે મુક્તિ હતી. આ ફેરફાર ફ્રેન્ચ રોકાણકારો માટે ભારતીય શેરબજારમાં રોકાણ અને બહાર નીકળવાની (Exit Strategy) યોજનાઓને અસર કરી શકે છે. જાન્યુઆરી 2026 સુધીમાં, ફ્રેન્ચ ફોરેન પોર્ટફોલિયો ઇન્વેસ્ટર્સ (FPIs) પાસે ભારતીય ઇક્વિટીમાં આશરે $21 બિલિયન નું રોકાણ છે, તેથી આ ફેરફાર નોંધપાત્ર અસર કરશે.
ડિવિડન્ડ ટેક્સમાં બે સ્તરનો નિયમ
સંધિ હવે ડિવિડન્ડ પર લાગતા વિથહોલ્ડિંગ ટેક્સ માટે બે અલગ-અલગ દરો (Tiered System) રજૂ કરે છે, જે અગાઉના 10% ના એકસમાન દરને બદલશે. જે ફ્રેન્ચ કંપનીઓ ભારતીય કંપનીમાં ઓછામાં ઓછી 10% ઇક્વિટી ધરાવે છે, તેમને 5% ના ઘટાડેલા દરે ટેક્સ લાગુ પડશે. આ પગલું લાંબા ગાળાના વ્યૂહાત્મક રોકાણને પ્રોત્સાહન આપવા માટે લેવાયું છે. બીજી તરફ, 10% થી ઓછી હિસ્સેદારી ધરાવતા રોકાણકારો, જેમાં ઘણા ફોરેન પોર્ટફોલિયો ઇન્વેસ્ટર્સનો સમાવેશ થાય છે, તેમને હવે 15% નો ઊંચો ટેક્સ દર લાગુ પડશે. આ ભેદભાવપૂર્ણ માળખું મોટી હિસ્સેદારીને પ્રોત્સાહન આપવા અને નાના રોકાણકારો પર ટેક્સનો બોજ ગોઠવવા માટે બનાવવામાં આવ્યું છે.
સર્વિસ PE નો પરિચય અને FTS માં ઘટાડો
પ્રોટોકોલમાં 'પરમેનન્ટ એસ્ટાબ્લિશમેન્ટ' (PE) ની વ્યાખ્યાને વિસ્તૃત કરીને 'સર્વિસ PE' નો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે. આ જોગવાઈ મુજબ, જો કોઈ વિદેશી એન્ટિટી ભારતમાં નિર્ધારિત સમયગાળા માટે કર્મચારીઓ દ્વારા સેવાઓ પૂરી પાડે છે, તો તેને ભારતમાં ટેક્સેબલ હાજરી ગણવામાં આવશે. આ કન્સલ્ટિંગ, એન્જિનિયરિંગ અને પ્રોજેક્ટ-આધારિત સેવા પ્રદાતાઓને અસર કરી શકે છે. તે જ સમયે, 'ફી ફોર ટેકનિકલ સર્વિસિસ' (FTS) ની વ્યાખ્યાને ભારત-યુએસ ટેક્સ સંધિના 'મેક અવેલેબલ' ક્લોઝ સાથે સુસંગત કરીને તેના અવકાશને ઘટાડવામાં આવ્યો છે.
MFN ક્લોઝ દૂર અને દુરુપયોગ વિરોધી પગલાં
સુધારાનું એક મહત્વપૂર્ણ પાસું એ મોસ્ટ-ફેવર્ડ-નેશન (MFN) ક્લોઝને દૂર કરવાનું છે. અગાઉ, આ ક્લોઝ ફ્રાન્સને અન્ય OECD દેશોને ભારત દ્વારા આપવામાં આવતી વધુ અનુકૂળ ટેક્સ સારવારનો લાભ લેવાની મંજૂરી આપતો હતો. હવે તેનો અભાવ બંને દેશો વચ્ચેની કરવેરાની સમજમાં સ્પષ્ટતા લાવશે. પ્રોટોકોલમાં OECD ના BEPS ધોરણો અનુસાર, ટ્રીટી શોપિંગને રોકવા માટે પ્રિન્સિપલ પર્પઝ ટેસ્ટ (PPT) સહિત દુરુપયોગ વિરોધી પગલાંનો પણ સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે. માહિતીના આદાન-પ્રદાન અને કર વસૂલાતમાં સહાયતા માટેની વિસ્તૃત જોગવાઈઓ બંને રાષ્ટ્રો વચ્ચે સહકારને વધુ મજબૂત બનાવે છે.
રોકાણકારો પર અસર અને ભવિષ્યની દિશા
આ સુધારેલી સંધિ ભારતમાં ફ્રેન્ચ રોકાણકારો, ખાસ કરીને નાના હિસ્સા ધરાવતા પોર્ટફોલિયો રોકાણકારો માટે ટેક્સના ભારણમાં વધારો કરશે. 10% થી ઓછા શેર ધરાવતા રોકાણકારો પર કેપિટલ ગેઇન ટેક્સ અને ડિવિડન્ડ ટેક્સ બંનેમાં વધારો થવાની સંભાવના છે, જે તેમના ચોખ્ખા વળતરને ઘટાડી શકે છે. ફ્રાન્સના અગાઉના ટ્રીટી લાભો દૂર થવાથી, ફ્રેન્ચ રોકાણકારો હવે મોરેશિયસ અને સિંગાપોર જેવા દેશોના રોકાણકારોની સમાન સ્તરે આવી જશે. સર્વિસ PE જેવી નવી જોગવાઈઓ ભારતમાં સેવાઓ પૂરી પાડતી કંપનીઓની ઓપરેશનલ સ્ટ્રક્ચર અને અનુપાલનમાં જટિલતા ઉમેરી શકે છે. આ ફેરફારો દર્શાવે છે કે ભારત તેની કરવેરા નીતિઓને વધુ કડક બનાવી રહ્યું છે અને સોર્સ-કન્ટ્રી ટેક્સેશનને પ્રાધાન્ય આપી રહ્યું છે. ભારતમાં કાર્યરત ફ્રેન્ચ કંપનીઓ અને રોકાણકારોને સલાહ આપવામાં આવે છે કે તેઓ આ બદલાયેલા કરવેરાના માળખાને ધ્યાનમાં રાખીને પોતાની વ્યૂહરચનાઓનું પુનઃમૂલ્યાંકન કરે.