ભારત અને કેનેડા વચ્ચે વેપાર કરાર (CEPA) માટેની ત્રીજા રાઉન્ડની વાટાઘાટો પૂર્ણ થઈ છે. બંને દેશો 2026 સુધીમાં આ કરારને અંતિમ સ્વરૂપ આપવા માંગે છે, જેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ 2030 સુધીમાં દ્વિપક્ષીય વેપારને **$50 બિલિયન** સુધી પહોંચાડવાનો છે. જોકે, 2025-26ના નાણાકીય વર્ષમાં વેપારમાં **8.22%** નો ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો.
શું છે CEPA કરાર?
કેનેડાના ઓટાવામાં ભારત અને કેનેડા વચ્ચે કોમ્પ્રિહેન્સિવ ઇકોનોમિક પાર્ટનરશિપ એગ્રીમેન્ટ (CEPA) માટે ત્રીજા રાઉન્ડની મંત્રણાઓ યોજાઈ હતી. આ મંત્રણાઓ 6 જુલાઈથી 10 જુલાઈ દરમિયાન ચાલી હતી, જેમાં ગુડ્સ (Goods) અને સર્વિસિસ (Services) માં વેપાર, ઇન્ટેલેક્ચ્યુઅલ પ્રોપર્ટી રાઇટ્સ (Intellectual Property Rights) અને ટેકનિકલ ટ્રેડ બેરિયર્સ (Technical Trade Barriers) જેવા મહત્વના મુદ્દાઓ પર ચર્ચા કરવામાં આવી. બંને દેશોનો પ્રયાસ છે કે આ કરાર 2026 સુધીમાં પૂર્ણ થઈ જાય, જે ભવિષ્યમાં આર્થિક સંબંધોને મજબૂત બનાવશે.
વેપારમાં ઘટાડો અને 2030નો લક્ષ્યાંક
આ કરારની જરૂરિયાત તાજેતરના સમયમાં દ્વિપક્ષીય વેપારમાં આવેલા ઘટાડાને કારણે વધુ વધી છે. 2025-26 નાણાકીય વર્ષ દરમિયાન, બંને દેશો વચ્ચેનો વેપાર 8.22% ઘટીને $7.95 બિલિયન પર પહોંચી ગયો હતો, જે અગાઉના વર્ષમાં $8.66 બિલિયન હતો. જોકે, ભારતીય નિકાસ કેનેડામાં $4.67 બિલિયન સુધી પહોંચી, પરંતુ કેનેડાથી થતી આયાતમાં ઘટાડો થતાં કુલ વેપાર પર અસર થઈ. કેનેડાથી થતી આયાત $4.44 બિલિયન થી ઘટીને $3.28 બિલિયન થઈ ગઈ હતી.
$50 બિલિયન ના વેપાર લક્ષ્યાંકને પહોંચી વળવા માટે, અધિકારીઓ CEPA દ્વારા વેપારના માળખાકીય અવરોધોને દૂર કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહ્યા છે. હાલમાં, ભારત કેનેડામાં ફાર્માસ્યુટિકલ્સ, આયર્ન અને સ્ટીલ, સીફૂડ, કેમિકલ્સ અને ઇલેક્ટ્રોનિક ગુડ્સની નિકાસ કરે છે. જ્યારે કેનેડા મુખ્યત્વે કઠોળ, કોલસો, ખાતરો અને ક્રૂડ પેટ્રોલિયમ જેવી આવશ્યક વસ્તુઓની નિકાસ ભારતમાં કરે છે.
રોકાણકારો માટે મહત્વ
આ વેપાર કરાર ભારતીય કંપનીઓ માટે ઉત્તર અમેરિકન બજારોમાં પ્રવેશ સરળ બનાવી શકે છે. ફાર્મા અને કેમિકલ સેક્ટરની કંપનીઓ, જે પહેલેથી જ કેનેડામાં નોંધપાત્ર નિકાસકાર છે, તેમને ફાયદો થઈ શકે છે. IT અને ટેલિકોમ્યુનિકેશન જેવી સેવા ક્ષેત્રની કંપનીઓ પણ આ કરારથી લાભ મેળવી શકે છે.
જોકે, વેપાર કરારોમાં ઓરિજિનના નિયમો (Rules of Origin) અને કૃષિ ઉત્પાદનો જેવા સંવેદનશીલ ક્ષેત્રો માટે બજારની પહોંચ જેવા મુદ્દાઓ પર જટિલ વાટાઘાટો થઈ શકે છે. રોકાણકારોએ આ વાટાઘાટો પર નજર રાખવી જોઈએ, કારણ કે 2026 માં કોઈપણ વિલંબ સ્થાનિક ઉદ્યોગોના હિતો અને આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર લક્ષ્યાંકો વચ્ચેના સંઘર્ષનો સંકેત આપી શકે છે. ભારત અને કેનેડા વચ્ચેના રાજદ્વારી સંબંધો પણ આ કરારની ગતિ અને પરિણામને અસર કરી શકે છે. આગામી તબક્કામાં ચોથા રાઉન્ડની વાટાઘાટોનું સમયપત્રક અને ગુડ્સ તથા સર્વિસિસ વેપાર માટેની ફ્રેમવર્ક પર કોઈપણ સંમતિ પર નજર રાખવામાં આવશે.