WTO માં ભારતની જીત: ચીનનો ટેક ટેરિફ અને સોલાર પ્રોગ્રામ પરનો પ્રસ્તાવ અટકાવ્યો

વિશ્વ વેપાર સંગઠન (WTO) ખાતે, ભારતે ચીનના એક મહત્વપૂર્ણ પ્રયાસને નિષ્ફળ બનાવ્યો છે. ચીન દ્વારા ટેકનિકલ ઉત્પાદનો પર લાદવામાં આવેલ ટેરિફ અને તેના ઘરેલું સોલાર પ્રોગ્રામને લઈને કરાયેલ ફરિયાદ પર WTO ડિસ્પ્યુટ સેટલમેન્ટ બોડી (Dispute Settlement Body) માં પેનલ રચવાની ચીનની માંગને ભારતે હાલ પૂરતો અટકાવી દીધો છે.

ચીનનો આરોપ શું છે?

ચીનનું કહેવું છે કે ભારત દ્વારા આયાત કરવામાં આવતા લગભગ ડઝન જેટલા હાઈ-ટેક ઉત્પાદનો, જેમાં સ્માર્ટફોનનો પણ સમાવેશ થાય છે, તેના પર લાદવામાં આવેલ કસ્ટમ્સ ડ્યુટી (Customs Duty) WTO કરારો હેઠળ ભારતની પ્રતિબદ્ધતાઓ કરતાં વધી ગઈ છે. ચીન મુજબ, આ ઉત્પાદનો પર શૂન્ય ટેરિફ (Zero Tariff) લાગુ થવો જોઈએ.

ભારતનો બચાવ:

ભારતે આ આરોપોનો જવાબ આપતા કહ્યું કે, જે ઉત્પાદનો પર ટેરિફ લાદવામાં આવ્યો છે, તે 1996 ના IT કરાર સમયે અસ્તિત્વમાં નહોતા. તેથી, તે કરાર હેઠળ શૂન્ય ટેરિફની પ્રતિબદ્ધતામાં સામેલ નથી. આ ઉપરાંત, ભારતે એમ પણ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તેના તમામ વેપાર પગલાં WTO ના કાયદાઓનું સંપૂર્ણ પાલન કરે છે.

સોલાર પ્રોગ્રામ પર પણ વિવાદ:

ચીને ભારતના સોલાર મોડ્યુલ પ્રોગ્રામ (Solar Module Programme) પર પણ વાંધો ઉઠાવ્યો છે. ચીનના મતે, આ પ્રોગ્રામ હેઠળ સ્થાનિક ઉત્પાદકોને સ્થાનિક મૂલ્યવૃદ્ધિ (Local Value Addition) ની શરતે રોકડ અનુદાન (Cash Grants) આપવામાં આવે છે, જે વિદેશી આયાત સામે ભેદભાવપૂર્ણ પગલું અને ગેરકાયદેસર પ્રોત્સાહન છે.

WTO ની સ્થિતિ:

આ મામલો વધુ જટિલ બન્યો છે કારણ કે WTO ની અપીલ બોડી (Appellate Body) હાલમાં નિષ્ક્રિય છે. આનો અર્થ એ છે કે જો ભવિષ્યમાં કોઈ પેનલ નિર્ણય આપે છે અને ભારત તેના પર અપીલ કરે છે, તો તે નિર્ણયનું અમલીકરણ અનિશ્ચિત સમય માટે લંબાઈ શકે છે. આ પરિસ્થિતિ ભારતને તેની વેપાર નીતિઓમાં સુધારો કરવા દબાણ કરી શકે છે.