કેન્દ્રીય વાણિજ્ય મંત્રી પિયુષ ગોયલે ભારતમાં કાર્યરત જાપાનીઝ કંપનીઓને સ્થાનિક સ્ટીલની ખરીદીને પ્રાધાન્ય આપવા જણાવ્યું છે. મંત્રીએ નીચા ગ્રેડના સ્ટીલ પર **12%** ના સેફગાર્ડ ડ્યુટીનો બચાવ કર્યો અને કહ્યું કે વિદેશી કંપનીઓને વેપાર લાભ તેમની સ્થાનિક સપ્લાયર્સ પ્રત્યેની પ્રતિબદ્ધતા સાથે જોડાયેલા છે.
શું છે સમગ્ર મામલો?
કેન્દ્રીય વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રી પિયુષ ગોયલે ભારતમાં કાર્યરત જાપાનીઝ કંપનીઓને સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું છે કે તેઓ હવે સ્થાનિક સ્ટીલ ઉત્પાદકો પાસેથી ખરીદી શરૂ કરે. ટોક્યોની મુલાકાત દરમિયાન, મંત્રીએ પ્રશ્ન કર્યો કે જ્યારે ઉચ્ચ-ગુણવત્તાવાળા, સ્પર્ધાત્મક ભાવે ભારતીય સ્ટીલ ઉપલબ્ધ છે ત્યારે શા માટે કંપનીઓ હજુ પણ આયાત કરી રહી છે. આ પગલું ઘરેલું ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપવાની અને વિદેશી સપ્લાય ચેઇન પર નિર્ભરતા ઘટાડવાની સરકારની વ્યાપક વ્યૂહરચનાનો એક ભાગ છે.
'ક્વિડ પ્રો ક્વો'નો અભિગમ?
મંત્રીએ સ્પષ્ટ કર્યું કે વિદેશી કંપનીઓને સ્થિર વેપાર વાતાવરણ અને રક્ષણ આપવાની ભારતની ઈચ્છા તેમની પરસ્પરતા સાથે જોડાયેલી છે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે જો વિદેશી કંપનીઓ વૈશ્વિક સ્પર્ધાથી રક્ષણ ઇચ્છે છે, તો તેમણે ભારતની સ્થાનિક ઉદ્યોગને ટેકો આપવો પડશે. આ 'ક્વિડ પ્રો ક્વો' (quid pro quo) જેવો અભિગમ દર્શાવે છે, જ્યાં વિદેશી રોકાણને આવકારવામાં આવે છે, પરંતુ સપ્લાય ચેઇનને સ્થાનિક બનાવવાની અપેક્ષાઓ વધી રહી છે.
સેફગાર્ડ ડ્યુટી અને તેના નિયમો
સ્થાનિક ઉત્પાદકોને વૈશ્વિક સ્ટીલ ઓવરકેપેસિટી, ખાસ કરીને ચીન જેવા દેશોમાંથી થતી સસ્તી આયાતની અસરથી બચાવવા માટે, ભારતે અમુક નીચા ગ્રેડના સ્ટીલ પર 12% ની સેફગાર્ડ ડ્યુટી લાગુ કરી છે. મંત્રીએ જણાવ્યું કે આ પગલું મધ્યમ છે, ખાસ કરીને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ જેવા દેશો દ્વારા લાદવામાં આવેલ 50% ટેરિફની સરખામણીમાં. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે આ ડ્યુટી સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ નથી; તે ફક્ત નીચા ગ્રેડના સ્ટીલ પર લાગુ પડે છે, જ્યારે ઉચ્ચ ગ્રેડના સ્ટીલની આયાત પર કોઈ નિયંત્રણ નથી. આ સેફગાર્ડ નીતિ એપ્રિલ 2028 સુધી ચાલુ રહેશે, જેમાં ધીમે ધીમે ઘટાડો કરવાની યોજના છે.
રોકાણકારો માટે શું છે અર્થ?
રોકાણકારો માટે, આ વિકાસ સ્થાનિક સ્ટીલ ઉત્પાદકોના ઓર્ડર બુકને મજબૂત કરવાનો સંકેત આપે છે. જો જાપાનીઝ ઉત્પાદકો, જે ભારતના ઓટોમોટિવ અને ઔદ્યોગિક ક્ષેત્રોમાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવે છે, તેઓ સ્થાનિક સોર્સિંગ વધારે છે, તો તે ભારતીય સ્ટીલ મિલોની ક્ષમતાનો ઉપયોગ વધારી શકે છે. જોકે, ટૂંકા ગાળામાં, જાપાનીઝ કંપનીઓના ઓપરેશનલ ખર્ચમાં વધારો થઈ શકે છે, જે તેમના પ્રોફિટ માર્જિનને અસર કરી શકે છે.
સંભવિત જોખમો
આ ઉપરાંત, સ્થાનિક ઉદ્યોગને સુરક્ષિત કરવા માટે સરકાર દ્વારા સેફગાર્ડ ડ્યુટી પર નિર્ભરતા ક્યારેક આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર નિયમો હેઠળ તપાસ નોતરી શકે છે. રોકાણકારોએ નિકાસ કરતા દેશો દ્વારા કોઈપણ વળતી વેપાર કાર્યવાહી અથવા સ્ટીલના ભાવના સ્પર્ધાત્મક લેન્ડસ્કેપમાં ફેરફારો પર નજર રાખવી જોઈએ. શેરધારકો માટે મુખ્ય મોનિટર એ રહેશે કે શું આ નીતિનો ધક્કો ભારતીય સ્ટીલ ઉત્પાદકો માટે નક્કર સપ્લાય કરારોમાં પરિણમે છે કે પછી તે દેશમાં હાલની વિદેશી માલિકીની ઉત્પાદન એકમો સાથે ઘર્ષણ પેદા કરે છે.