Green Climate Fund (GCF) દ્વારા નેપાળમાં પૂર નિયંત્રણ માટેના **$49.9 મિલિયન**ના પ્રોજેક્ટને મંજૂરી આપવામાં **7 વર્ષ**નો લાંબો સમય લાગતા મોટો વિવાદ સર્જાયો છે. આ વિલંબને કારણે ઓગસ્ટ 2026માં આવેલા વિનાશક પૂર સામે રક્ષણ મેળવવામાં નિષ્ફળતા મળી હોવાના આક્ષેપ થઈ રહ્યા છે.
પ્રોજેક્ટમાં મોડો અમલ અને પરિણામો
આ પ્રોજેક્ટનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય Glacial Lake Outburst Floods (GLOFs) સામે નેપાળને સુરક્ષિત કરવાનો હતો. પ્રસ્તાવ 2018માં રજૂ કરવામાં આવ્યો હતો, પરંતુ તેને સત્તાવાર મંજૂરી જુલાઈ 2025માં મળી અને અમલીકરણ માર્ચ 2026માં શરૂ થયું. દુર્ભાગ્યવશ, 26 ઓગસ્ટ 2026ના રોજ જ્યારે ભોતેકોશી અને ત્રિશૂલી નદીના વિસ્તારોમાં વિનાશક પૂર આવ્યું, ત્યારે પ્રોજેક્ટ અંતર્ગતની વહેલી ચેતવણી આપતી સિસ્ટમ (Early Warning Systems) સક્રિય નહોતી.
Accountability અને ભવિષ્યની ચિંતા
GCF તાજેતરમાં જ $4 અબજના નવા ક્લાયમેટ રોકાણ માટે બેલેન્સ શીટ રિફોર્મ્સની જાહેરાત કરી છે, પરંતુ આ ઘટનાએ ફંડિંગના ઉપયોગ અને અમલીકરણની ઝડપ પર સવાલો ઉભા કર્યા છે. નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે માત્ર ફંડ વધારવાથી કામ નહીં ચાલે, પરંતુ વહીવટી પ્રક્રિયાઓમાં પારદર્શિતા અત્યંત જરૂરી છે.
તાત્કાલિક રાહત માટેની માંગ
આ ગંભીર સ્થિતિને જોતા, Fund for Responding to Loss and Damage (FRLD) ના બોર્ડ સભ્યોએ 2 સપ્ટેમ્બર 2026ના રોજ ઈમરજન્સી સેશનની માંગ કરી છે. નેપાળના નાણામંત્રી સ્વર્ણિમ વાગલે અને કૃષિમંત્રી ગીતા ચૌધરીએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે સ્થાનિક તંત્ર આ વિનાશને પહોંચી વળવા માટે સક્ષમ નથી, તેથી વૈશ્વિક સહાય તાત્કાલિક ધોરણે જરૂરી છે.