EU નો મોટો નિર્ણય: રશિયન ઓઇલ પર કાયમી પ્રતિબંધની તૈયારી, ચૂંટણી પછી આવશે જાહેરાત

શું છે EU નો પ્લાન?

યુરોપિયન કમિશન રશિયન ઓઇલની આયાત પર કાયમી પ્રતિબંધ લાદવા માટે એક કાયદાકીય દરખાસ્ત રજૂ કરવા જઈ રહ્યું છે. આ પગલું વ્યૂહાત્મક રીતે હંગેરીની સંસદીય ચૂંટણીઓ પછી ભરવામાં આવ્યું છે, જેથી એવા દેશોનો વિરોધ ટાળી શકાય જેઓ આવા પ્રતિબંધ સામે અવાજ ઉઠાવી શકે છે. આ નિર્ણય EU ની ઉર્જા સુરક્ષા નીતિમાં એક મોટો માળખાકીય ફેરફાર દર્શાવે છે, જે ભૌગોલિક રાજકીય ઉતાર-ચઢાવથી સ્વતંત્ર રહેશે. ઉલ્લેખનીય છે કે, EU 2022 થી રશિયન ઓઇલ પરની નિર્ભરતામાં ભારે ઘટાડો કરી ચૂક્યું છે.

રાજકીય ચાલ અને પ્રતિબંધો

EU દ્વારા રશિયન ઓઇલ પર કાયમી પ્રતિબંધ મૂકવાની દરખાસ્ત એ એક મહત્વપૂર્ણ ભૌગોલિક રાજકીય દાવપેચ છે. 15 એપ્રિલ ની આસપાસ આ દરખાસ્ત રજૂ કરીને, કમિશન હંગેરીના વડાપ્રધાન વિક્ટર ઓર્બાન સામેના ચૂંટણી પડકાર દરમિયાન આ મુદ્દાને વિવાદાસ્પદ બનતો અટકાવવા માંગે છે. આ વ્યૂહરચના ક્વોલિફાઈડ મેજોરિટી વોટિંગ (qualified majority voting) નો ઉપયોગ કરીને હંગેરી અને સ્લોવાકિયા જેવા દેશોના સંભવિત વીટો (veto) ને બાયપાસ કરવાનો પ્રયાસ કરશે.

બજારમાં પરિવર્તન અને વૈવિધ્યકરણ

EU ના ઉર્જા બજારમાં મોટો બદલાવ આવ્યો છે. 2021 ની શરૂઆતમાં EU માં આયાત થતા કુલ ઓઇલનો લગભગ 29% હિસ્સો રશિયાનો હતો, જે 2025 ના અંત સુધીમાં ઘટીને માત્ર 1-2% રહી ગયો છે. આ ફેરફારમાં યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને નોર્વે મુખ્ય સપ્લાયર તરીકે ઉભરી આવ્યા છે. રશિયન યુરલ્સ (Urals) ક્રૂડ અને બ્રેન્ટ (Brent) ક્રૂડના ભાવમાં મોટો તફાવત જોવા મળ્યો હતો, જે હવે ઘટી રહ્યો છે. હાલમાં, યુરલ્સ ક્રૂડ લગભગ $58-65 પ્રતિ બેરલના ભાવે વેચાઈ રહ્યું છે, જ્યારે બ્રેન્ટ ક્રૂડ $70-71.50 ની આસપાસ છે.

વૈશ્વિક બજાર અને માંગ-પુરવઠાનું ચિત્ર

ઇન્ટરનેશનલ એનર્જી એજન્સી (IEA) એ 2026 માટે વૈશ્વિક તેલની માંગમાં લગભગ 850,000 બેરલ પ્રતિ દિવસ (kb/d) નો વધારો થવાની આગાહી કરી છે. જોકે, આ અંદાજ ભાવમાં થયેલા વધારા અને આર્થિક અનિશ્ચિતતાઓને કારણે ઘટાડવામાં આવ્યો છે. બીજી તરફ, વૈશ્વિક તેલ પુરવઠામાં આશરે 2.4 મિલિયન બેરલ પ્રતિ દિવસ (mb/d) નો વધારો થવાની શક્યતા છે, જે સંભવિત રીતે વધારાની સ્થિતિ સર્જી શકે છે. EU દ્વારા લાદવામાં આવનાર કાયમી પ્રતિબંધ આ વૈશ્વિક માંગ-પુરવઠાના સમીકરણમાં કેવી રીતે ભળી જાય છે તે જોવું રસપ્રદ રહેશે.

ભવિષ્યની દિશા

EU નો આ પ્રસ્તાવ રશિયન ઉર્જા પર નિર્ભરતાને કાયમ માટે સમાપ્ત કરવાના REPowerEU પ્લાન સાથે સુસંગત છે. આ કાયમી પ્રતિબંધ 2027 ના અંત સુધીમાં અથવા 2028 ની શરૂઆત સુધીમાં રશિયન ઓઇલના EU બજારમાંથી સંપૂર્ણપણે બહાર નીકળી જવાની પ્રક્રિયાને વેગ આપશે. નવા કરારો 2026 ની શરૂઆતથી પ્રતિબંધિત થઈ શકે છે, જ્યારે હાલના કરારો 2027 ના અંત સુધીમાં પ્રતિબંધિત થઈ જશે.