ભારતના વિદેશી વેપાર મહાનિદેશાલય (DGFT) એ ભૂટાનની બે કંપનીઓ Legoy Powersports અને Druk A-Z Store સાથે વ્યવહાર કરતી વખતે ભારતીય નિકાસકારો અને બેંકોને અત્યંત સાવચેતી રાખવાની સલાહ આપી છે. આ સૂચના અણઉકેલ્યા વેપાર અને ગુણવત્તા વિવાદો બાદ આપવામાં આવી છે, જેનો ઉદ્દેશ્ય ભારતીય વેપારી હિતોનું રક્ષણ કરવાનો છે. નાણાકીય કે વ્યવસાયિક વ્યવહારો કરતાં પહેલાં સંપૂર્ણ ચકાસણી કરવા પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે.
DGFT નો મહત્વપૂર્ણ આદેશ
ભારતના વિદેશી વેપાર મહાનિદેશાલય (DGFT) દ્વારા એક ઔપચારિક નોટિસ, નંબર 19/2026-27, જારી કરવામાં આવી છે. આ નોટિસમાં ભારતીય નિકાસકારો અને નાણાકીય સંસ્થાઓને ભૂટાનની બે કંપનીઓ - Legoy Powersports અને Druk A-Z Store - સાથે કામ કરતી વખતે વિશેષ સાવધાની રાખવા માટે કહેવામાં આવ્યું છે. આ પગલું આ કંપનીઓ સાથે જોડાયેલા અનેક વણઉકેલાયેલા વેપાર વિવાદો અને ગુણવત્તાના પ્રશ્નોને કારણે લેવાયું છે.
સરકારના પગલા પાછળનું કારણ
સરકારનો આ નિર્ણય ભારતીય વેપાર હિતોને સુરક્ષિત રાખવાના પ્રયાસરૂપે લેવાયો છે. રાજદ્વારી અને વહીવટી માધ્યમો દ્વારા આ મુદ્દાઓને ઉકેલવાના નિષ્ફળ પ્રયાસો બાદ આ પગલું ભરવામાં આવ્યું છે. DGFT એ જણાવ્યું કે, ભૂટાનની સંબંધિત કંપનીઓ અને ત્યાંના અધિકારીઓ તરફથી કોઈ નક્કર પ્રતિસાદ મળ્યો નથી, જેના કારણે વિવાદોનો સૌહાર્દપૂર્ણ ઉકેલ લાવવાના પ્રયાસો સ્થગિત થઈ ગયા છે.
નિકાસકારો માટે શું સૂચના?
ભારતીય નિકાસકારો, બેંકો અને એક્સપોર્ટ ક્રેડિટ ગેરંટી કોર્પોરેશન (ECGC) જેવી સંસ્થાઓ માટે, આ નોટિસ એક સંકેત છે કે તેમણે પોતાની ડ્યુ ડિલિજન્સ પ્રક્રિયાઓને નોંધપાત્ર રીતે વધારવી જોઈએ. હિતધારકોને હવે આ ચોક્કસ કંપનીઓ સાથે કોઈપણ વ્યવહાર કરતા પહેલા, જેમાં ધિરાણ આપવું, વેપારની સુવિધા કરવી અને નવા કરાર પર હસ્તાક્ષર કરવાનો સમાવેશ થાય છે, તેના જોખમનું મૂલ્યાંકન કાળજીપૂર્વક કરવાની સલાહ આપવામાં આવે છે.
નીતિ અને જોખમો
આ સલાહ ફોરેન ટ્રેડ પોલિસી (FTP) 2023 ના પ્રકરણ 8 હેઠળ જારી કરવામાં આવી છે, જે ગુણવત્તા ફરિયાદો અને આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર વિવાદોને સંભાળવાની પ્રક્રિયાઓનું નિયમન કરે છે. જોકે આ એક ઔપચારિક પ્રતિબંધ નથી, પરંતુ તે સ્પષ્ટપણે જણાવે છે કે જો નિકાસકારો યોગ્ય સાવધાની વિના આ કંપનીઓ સાથે આગળ વધશે તો તેમને સંચાલકીય, નાણાકીય અને વસૂલાતના જોખમોનો સામનો કરવો પડી શકે છે.
દ્વિપક્ષીય વેપાર અને આ પગલાનો હેતુ
આ ચેતવણી બંને દેશો વચ્ચે વિસ્તરતા આર્થિક સંબંધોના સમયગાળા દરમિયાન આવી છે. નાણાકીય વર્ષ 2025-26 માં ભારત અને ભૂટાન વચ્ચેનો દ્વિપક્ષીય વેપાર 8.81% વધીને $2.07 બિલિયન થયો હતો, જેમાં ભારતીય નિકાસનો હિસ્સો $1.25 બિલિયન હતો. આ ચોક્કસ કંપનીઓને ફ્લેગ કરીને, મંત્રાલયનો હેતુ એ સુનિશ્ચિત કરવાનો છે કે સરહદ પારના વેપારમાં સતત વૃદ્ધિ ભારતીય વ્યવસાયોની ચુકવણી સુરક્ષા કે કરારની વિશ્વસનીયતા સાથે સમાધાન ન કરે.
આગળ શું?
Legoy Powersports અને Druk A-Z Store સાથે હાલમાં કામ કરી રહેલા અથવા નવા વ્યવસાય પર વિચાર કરી રહેલા નિકાસકારોએ જોખમ મૂલ્યાંકનને પ્રાથમિકતા આપવી જોઈએ. DGFT એ હિતધારકોને કોઈપણ નકારાત્મક અનુભવો, ચુકવણીની સમસ્યાઓ અથવા કરાર સંબંધિત સંઘર્ષની તાત્કાલિક જાણ કરવા માટે પણ વિનંતી કરી છે. સ્પષ્ટ રેકોર્ડ જાળવવા અને વેપાર ભાગીદારોની સ્થિતિની ચકાસણી કરવી એ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારોમાં તેમના જોખમોને અસરકારક રીતે સંચાલિત કરવા માટે વ્યવસાયો માટે એક મહત્વપૂર્ણ પગલું છે.