ચીનની એક નવી રિસર્ચમાં ક્લાયમેટ ચેન્જને કારણે બ્રહ્મપુત્રા નદીમાં પૂરનું જોખમ વધવાની આગાહી કરવામાં આવી છે. બેઇજિંગ દ્વારા મેડોગ વિસ્તારમાં નિર્માણાધીન **60,000 મેગાવોટ**ના હાઇડ્રોપાવર પ્રોજેક્ટને લઈને ભારત અને બાંગ્લાદેશ માટે પાણીની સુરક્ષા અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરનું સંકટ ઘેરાયું છે.
ચીનની એકેડેમી ઓફ સાયન્સ અને યુનાન યુનિવર્સિટીના તાજેતરના અભ્યાસમાં યારલુંગ ત્સાંગપો, જેને ભારતમાં બ્રહ્મપુત્રા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, તેના પાણીના પ્રવાહને લઈને ગંભીર ચિંતાઓ વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. છેલ્લા 700 વર્ષના ટ્રી-રિંગ ડેટાના વિશ્લેષણ પરથી જાણવા મળ્યું છે કે ક્લાયમેટ વોર્મિંગને કારણે નદીમાં પાણીનો પ્રવાહ વધ્યો છે અને પૂરની ઘટનાઓ વારંવાર બની રહી છે.
મેડોગ પ્રોજેક્ટ: જોખમનું કેન્દ્ર
ચીન તિબેટના મેડોગ વિસ્તારમાં 60,000 મેગાવોટનો પ્રચંડ હાઇડ્રોપાવર પ્રોજેક્ટ બનાવી રહ્યું છે, જે ક્ષમતામાં 'થ્રી ગોર્જીસ ડેમ' કરતા પણ મોટો હશે. જોકે, ભૂસ્તરશાસ્ત્રીઓ માટે આ વિસ્તાર ચિંતાનો વિષય છે. મેડોગ પ્રદેશ ટેક્ટોનિક પ્લેટની સીમા પર આવેલો હોવાથી અહીં ભૂકંપનું જોખમ ઘણું વધારે છે. સક્રિય ફોલ્ટ લાઇન અને બદલાતા વાતાવરણને કારણે લેન્ડસ્લાઇડ (ભૂસ્ખલન) જેવી કુદરતી આફતો ડેમની સુરક્ષા અને નદીના નીચેના પ્રવાહને અસર કરી શકે છે.
ભારત અને બાંગ્લાદેશ પર અસર
બ્રહ્મપુત્રા નદી ભારત અને બાંગ્લાદેશ માટે જીવનરેખા સમાન છે, જે લાખો લોકોની ખેતી અને પીવાના પાણીની જરૂરિયાત પૂરી કરે છે. નદીના જળસ્તરમાં આવતા ફેરફારોને કારણે ઉત્તર-પૂર્વ ભારતમાં પૂર અને દુષ્કાળ વ્યવસ્થાપન જેવી નીતિઓ પર નકારાત્મક અસર પડી શકે છે. હિમાલયના વિસ્તારોમાં તાજેતરમાં જોવા મળેલા હિમપ્રપાત અને ભૂસ્ખલનની ઘટનાઓ આ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરની નબળાઈને સાબિત કરે છે.
રોકાણકારો માટે ચેતવણી
ચીન ભલે એન્જિનિયરિંગ સ્ટડીઝનો દાવો કરે, પરંતુ આ વૈજ્ઞાનિક ડેટા ડાઉનસ્ટ્રીમ દેશો માટે મહત્વના છે. રોકાણકારો અને પ્રાદેશિક આયોજકો માટે લાંબા ગાળાના પર્યાવરણીય જોખમો અને જળ વ્યવસ્થાપન પર નજર રાખવી અત્યંત જરૂરી છે. ખેતીવાડીની ઉપજ, પ્રાદેશિક પાવર સ્ટેબિલિટી અને ડિઝાસ્ટર મિટિગેશનના ખર્ચમાં થતો વધારો ભવિષ્યમાં આર્થિક પડકારો ઉભા કરી શકે છે.