ભારતીય સેના અને પ્રેસ ઇન્ફોર્મેશન બ્યુરો (PIB) એ પાકિસ્તાન સ્થિત નેટવર્ક દ્વારા ફેલાવવામાં આવી રહેલા AI-જનરેટેડ ડીપફેક અને બનાવટી વીડિયોનો પર્દાફાશ કર્યો છે. આ બનાવટી વીડિયોમાં સંરક્ષણ અધિકારીઓના નામે ખોટા નિવેદનો રજૂ કરીને અને સેનાની જમાવટની અફવાઓ ફેલાવીને દિલ્હીના વિરોધ પ્રદર્શનોને લઈને ગેરમાર્ગે દોરવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવી રહ્યો છે. અધિકારીઓએ જનતાને આવા પ્રોપેગેન્ડાથી બચવા માટે ફક્ત સત્તાવાર ચકાસણી પર આધાર રાખવા અપીલ કરી છે.
Detailed Coverage
AI ડીપફેકના માધ્યમથી પ્રચાર યુદ્ધ
ભારતીય સેના અને પ્રેસ ઇન્ફોર્મેશન બ્યુરો (PIB) એ સંકલિત પ્રયાસો દ્વારા AI-જનરેટેડ ખોટી માહિતીના અભિયાનને નિષ્ફળ બનાવ્યું છે. આ અભિયાન હાલમાં દિલ્હીમાં ચાલી રહેલા વિરોધ પ્રદર્શનો અંગે લોકોની ધારણાને લક્ષ્ય બનાવી રહ્યું છે. તપાસમાં આ બનાવટી સામગ્રી પાકિસ્તાનમાં સ્થિત નેટવર્ક્સમાંથી ઉદ્ભવી હોવાના પુરાવા મળ્યા છે.
સંરક્ષણ અધિકારીઓને નિશાન બનાવતી સામગ્રી
સત્તાવાર ફેક્ટ-ચેક યુનિટ્સે એવા અનેક કિસ્સાઓ ઓળખી કાઢ્યા છે જ્યાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સનો ઉપયોગ કરીને વાસ્તવિક ફૂટેજ સાથે ચેડાં કરવામાં આવ્યા છે. એક નોંધપાત્ર કિસ્સામાં, એક ડીપફેક વીડિયો વાયરલ થયો હતો જેમાં સંરક્ષણ મંત્રી રાજનાથ સિંહના નામે ખોટું નિવેદન દર્શાવવામાં આવ્યું હતું, જેમાં વિદ્યાર્થીઓના વિરોધ સામે બળના ઉપયોગનો સંકેત આપવામાં આવ્યો હતો. સેના અને PIB એ ઔપચારિક રીતે પુષ્ટિ કરી છે કે આ ફૂટેજ સાથે ચેડાં કરવામાં આવ્યા હતા, અને ખોટી માહિતી ફેલાવવા માટે ઓડિયો અને કેપ્શન્સ બંનેમાં ફેરફાર કરવામાં આવ્યા હતા.
આ ઉપરાંત, સમાન યુક્તિઓ અન્ય ઉચ્ચ-ક્રમાંકિત લશ્કરી નેતૃત્વ સામે પણ ઉપયોગમાં લેવાઈ હતી. પ્રદર્શનો અંગેના બનાવટી નિવેદનો ભૂતપૂર્વ આર્મી ચીફ જનરલ ઉપેન્દ્ર દ્વિવેદીને ખોટી રીતે ટાંકવામાં આવ્યા હતા, જ્યારે બીજા બનાવટી વીડિયોમાં એર ચીફ માર્શલ અમર પ્રીત સિંહની ઓડિયોને વિકૃત કરીને રજૂ કરવામાં આવી હતી. આ પ્રયાસોનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય સ્થાનિક કાયદો અને વ્યવસ્થાની પરિસ્થિતિઓમાં લશ્કરી સંડોવણીની ખોટી કથા બનાવવાનો છે.
સુરક્ષા અને જાહેર સલામતી અંગે સ્પષ્ટતા
તણાવ વધતો અટકાવવા માટે, અધિકારીઓએ સુરક્ષા દળોની વાસ્તવિક ભૂમિકા અંગે સ્પષ્ટ નિવેદનો જારી કર્યા છે. સેનાએ પુનરોચ્ચાર કર્યો છે કે તે દિલ્હીના વિરોધ પ્રદર્શનોના સંચાલનમાં સામેલ નથી, કારણ કે રાજધાનીમાં કાયદો અને વ્યવસ્થા જાળવવાની જવાબદારી ફક્ત દિલ્હી પોલીસ અને સેન્ટ્રલ આર્મ્ડ પોલીસ ફોર્સિસ (CAPFs) ની છે.
વધુમાં, PIB એથોરિટિઝ દ્વારા કથિત જાનહાનિ અંગેની અફવાઓનો પણ ખુલાસો કરવામાં આવ્યો છે. દિલ્હી પોલીસના સત્તાવાર અહેવાલો અનુસાર, આવી કોઈ ઘટના બની નથી. અધિકારીઓએ નોંધ્યું કે આ અફવાઓ ફક્ત AI દ્વારા જ નહીં, પરંતુ અપ્રસ્તુત જૂના વીડિયોને ખોટા સંદર્ભ સાથે પુનરાવર્તિત કરીને પણ ફેલાવવામાં આવી રહી છે.
સંકલિત પ્રચારની પદ્ધતિ
ભારતીય સેનાના ફેક્ટ ચેક સેલના જણાવ્યા અનુસાર, આ ખોટી માહિતી ખૂબ જ સંગઠિત પેટર્નને અનુસરે છે. પ્રાથમિક ઉદ્દેશ્ય સંવેદનશીલ ઘરેલું ઘટનાઓ દરમિયાન મૂંઝવણ ઊભી કરીને સરકારી સંસ્થાઓ અને સશસ્ત્ર દળોમાં જાહેર વિશ્વાસને ઓછો કરવાનો છે. ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ્સની પહોંચનો લાભ લઈને, આ સંસ્થાઓ જાહેર અભિપ્રાયને આકાર આપવાનો અને અશાંતિ ફેલાવવાનો પ્રયાસ કરે છે.
રોકાણકારો અને નાગરિકો બંનેને યાદ અપાવવામાં આવે છે કે એવા વાતાવરણમાં જ્યાં AI સરળતાથી ઓડિયો અને વીડિયો બનાવી શકે છે, ત્યાં ચકાસાયેલ ન હોય તેવી સોશિયલ મીડિયા સામગ્રી સાથે સંકળાયેલા જોખમો ઊંચા રહે છે. જનતા માટે આગળનું મોનિટરિંગ PIB અને કાયદા અમલીકરણ એજન્સીઓ તરફથી વધુ સત્તાવાર અપડેટ્સ હશે કારણ કે તેઓ રાષ્ટ્રીય સ્થિરતા માટેના આ ડિજિટલ જોખમોને ટ્રેક અને રિપોર્ટ કરવાનું ચાલુ રાખે છે.