નાણાકીય વર્ષ 2026 (FY26) માં લાઇફ ઇન્સ્યોરન્સ (Life Insurance) કંપનીઓ માટે ચિંતાજનક સમાચાર સામે આવ્યા છે. પોલિસીધારકો તેમની પોલિસી મેચ્યોર થાય તેની રાહ જોવાને બદલે, મોટી સંખ્યામાં પોલિસીઓ સરન્ડર (Surrender) કરાવી રહ્યા છે, જે મેચ્યોરિટી (Maturity) પેઆઉટ કરતાં વધી ગયા છે.
પોલિસીધારકોનો વિશ્વાસ ઘટી રહ્યો છે?
રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI) ના તાજેતરના ફાઇનાન્સિયલ સ્ટેબિલિટી રિપોર્ટ (Financial Stability Report) મુજબ, FY26 માં કુલ પેઆઉટમાં 38.3% સરન્ડર અને વિથડ્રોઅલ્સ (Withdrawals) જોવા મળ્યા છે, જ્યારે મેચ્યોરિટી બેનિફિટ્સ 36.9% રહ્યા છે. આ આંકડા દર્શાવે છે કે પોલિસીધારકો તેમની વીમા પોલિસીઓમાંથી વહેલા પૈસા ઉપાડી રહ્યા છે.
પર્સિસ્ટન્સી રેશિયો (Persistency Ratios) અને ગ્રાહક જાળવણી
ઇન્સ્યોરન્સ રેગ્યુલેટરી એન્ડ ડેવલપમેન્ટ ઓથોરિટી ઓફ ઇન્ડિયા (IRDAI) દ્વારા ટ્રેક કરવામાં આવતા પર્સિસ્ટન્સી રેશિયો પણ આ ચિંતાજનક ચિત્ર રજૂ કરે છે. લગભગ અડધી પોલિસીઓ પાંચ વર્ષ પૂરા થાય તે પહેલાં જ બંધ થઈ જાય છે. ICICI Prudential Life જેવી મોટી કંપનીઓ માટે પણ ગ્રાહકોને જાળવી રાખવા એક મોટો પડકાર છે. FY25 ના ડેટા મુજબ, ICICI Prudential Life નો 61-મહિનાનો પર્સિસ્ટન્સી રેશિયો માત્ર 58.8% હતો.
પોલિસીધારકો શા માટે વહેલા નીકળી રહ્યા છે?
આના મુખ્ય કારણોમાં 'મિસ-સેલિંગ' (Mis-selling) ની સમસ્યા મુખ્ય છે. ઘણા કિસ્સાઓમાં, વીમા પોલિસીઓને ટૂંકા ગાળાના રોકાણ (Investment) અથવા ટેક્સ બચાવવાના સાધન તરીકે વેચવામાં આવે છે, જ્યારે તેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય લાંબા ગાળાની સુરક્ષા પૂરી પાડવાનો હોય છે. જ્યારે પોલિસીમાંથી અપેક્ષિત વળતર મળતું નથી અથવા પોલિસી ગ્રાહકની જરૂરિયાતોને અનુરૂપ નથી, ત્યારે તેઓ તેને સરન્ડર કરાવવાનું વિચારે છે. બેંક લોન (Bank Loans) સાથે વીમાને બંડલ (Bundle) કરવાની વેચાણ પદ્ધતિ પણ આના માટે જવાબદાર ગણાય છે.
બીજી તરફ, વીમા કંપનીઓ આને ગ્રાહકોની બદલાતી આર્થિક પરિસ્થિતિનું પરિણામ ગણાવે છે. તબીબી કટોકટી, નોકરી ગુમાવવી અથવા અન્ય નાણાકીય જરૂરિયાતોને કારણે લોકો લાંબા ગાળાના વીમા કવચ કરતાં તાત્કાલિક પૈસાની જરૂરિયાતને પ્રાધાન્ય આપે છે.
વીમા કંપનીઓ પર નાણાકીય અસર
વધુ પડતા સરન્ડર રેટને કારણે વીમા કંપનીઓ પર બેવડો બોજ આવે છે. પ્રથમ, નવા ગ્રાહક મેળવવાનો ખર્ચ ઊંચો હોય છે અને જો ગ્રાહક થોડા વર્ષોમાં જ પોલિસી છોડી દે, તો કંપનીઓ આ ખર્ચ વસૂલ કરી શકતી નથી. બીજું, તાજેતરના નિયમનકારી ફેરફારોને કારણે ગ્રાહકોને ચૂકવવાપાત્ર સરન્ડર વેલ્યુ (Surrender Value) માં વધારો થયો છે, જે કંપનીઓના નફાને ઘટાડે છે.
ગ્રાહકો માટે, પોલિસી વહેલા સરન્ડર કરાવવાથી લગભગ હંમેશા નાણાકીય નુકસાન થાય છે, કારણ કે શરૂઆતના વર્ષોમાં સરન્ડર વેલ્યુ ચૂકવેલા પ્રીમિયમ કરતાં ઘણી ઓછી હોય છે. ભવિષ્યમાં, રોકાણકારો કંપનીઓની 'એડવાઇસ-ફર્સ્ટ' (Advice-First) મોડેલ તરફની સફર જોઈ શકે છે, જ્યાં ટૂંકા ગાળાના વેચાણ કરતાં ગ્રાહકને યોગ્ય સલાહ અને લાંબા ગાળાના પરિણામો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવે.