ભારતમાં પેટ ઇન્સ્યોરન્સ માર્કેટ હાલ ધમાકેદાર વૃદ્ધિના માર્ગ પર છે. આ વૃદ્ધિ પાછળ બે મુખ્ય પરિબળો જવાબદાર છે: એક તરફ, લોકો પોતાના પાલતુ પ્રાણીઓને માત્ર સાથી નહીં, પણ પરિવારના સભ્ય તરીકે ગણવા લાગ્યા છે, જેના કારણે તેમના સ્વાસ્થ્ય અને સારવાર પર વધુ ખર્ચ કરવા તૈયાર છે. બીજી તરફ, પશુચિકિત્સા (veterinary) ની સારવારનો ખર્ચ આસમાને પહોંચી ગયો છે, જે પેટ માલિકો માટે મોટી ચિંતાનો વિષય બન્યો છે. આ પરિસ્થિતિઓએ પેટ ઇન્સ્યોરન્સની માંગને ભારે વેગ આપ્યો છે.
બજારનું કદ અને વૃદ્ધિ
આ ટ્રેન્ડની પુષ્ટિ બજારના આંકડાઓ દ્વારા થઈ રહી છે. ભારતીય પેટ કેર ઉદ્યોગ, જેનું મૂલ્ય 2024 માં અંદાજે USD 3.6 બિલિયન હતું, તે 2028 સુધીમાં USD 7 બિલિયન સુધી પહોંચવાનો અંદાજ છે. આ વૃદ્ધિ વાર્ષિક ધોરણે લગભગ 17.3% ના દરે થઈ રહી છે [3, 5]. આ 'પેટ હ્યુમનાઇઝેશન' (Pet Humanization) ટ્રેન્ડના કારણે પ્રીમિયમ ફૂડ, એક્સેસરીઝ અને ખાસ કરીને અદ્યતન સ્વાસ્થ્ય સેવાઓ પર ખર્ચ વધી રહ્યો છે.
વધતા વેટરનરી ખર્ચનો બોજ
વેટરનરી ખર્ચમાં તો 2020 થી 40% થી વધુનો વધારો નોંધાયો છે [18]. નિયમિત વાર્ષિક ચેકઅપ, રસીકરણ અને ડિ-વર્મિંગ જેવા કાર્યોમાં ₹2,000 થી ₹4,500 સુધીનો ખર્ચ આવી શકે છે [16]. જ્યારે એક્સ-રે કે અલ્ટ્રાસાઉન્ડ જેવા ડાયગ્નોસ્ટિક ટેસ્ટ માટે ₹1,200 થી ₹4,000 સુધીનો ખર્ચ થઈ શકે છે [16]. જટિલ સર્જરીમાં તો આ ખર્ચ ₹5,000 થી ₹50,000 કે તેથી વધુ સુધી પહોંચી શકે છે [16]. માત્ર ઇમરજન્સી કન્સલ્ટેશન માટે ₹1,000 થી ₹2,500 અને હોસ્પિટલાઇઝેશન માટે પ્રતિ રાત્રિ ₹1,500 થી ₹5,000 નો ખર્ચ આવી શકે છે [16]. આ આંકડા સ્પષ્ટ દર્શાવે છે કે પેટ માલિકો પર કેટલું મોટું નાણાકીય ભારણ આવી રહ્યું છે, તેથી ઇન્સ્યોરન્સ એક આકર્ષક વિકલ્પ બની રહ્યો છે.
મુખ્ય ખેલાડીઓ અને બજારની સ્થિતિ
પેટ ઇન્સ્યોરન્સ માર્કેટ હજુ પ્રારંભિક તબક્કામાં છે, પરંતુ Bajaj Allianz, New India Assurance, Oriental Insurance, Future Generali અને Digit જેવી મોટી ઇન્સ્યોરન્સ કંપનીઓ તેમાં પ્રવેશી ચૂકી છે [2, 9]. તેઓ જાતિ (breed), ઉંમર અને આરોગ્ય ઇતિહાસના આધારે કસ્ટમાઇઝ્ડ પોલિસીઓ ઓફર કરી રહી છે [2]. જોકે, સમગ્ર પેટ કેર માર્કેટની સરખામણીમાં, 2023 સુધીમાં ભારતમાં માત્ર 1% થી પણ ઓછા પાલતુ પ્રાણીઓનો વીમો લેવાયેલો હતો [9]. કેટલાક અંદાજો મુજબ, પેટ ઇન્સ્યોરન્સ માર્કેટ 2030 સુધીમાં USD 45.88 મિલિયન સુધી પહોંચી શકે છે, જે 1.23% ના CAGR વૃદ્ધિ દર દર્શાવે છે [2]. જ્યારે અન્ય અનુમાનો 2025 સુધીમાં આ આંકડો આશરે ₹6,500 કરોડ (આશરે USD 780 મિલિયન) સુધી પહોંચવાનો સંકેત આપે છે [4]. આ વિસંગતતા બજારની અસ્થિર પણ ગતિશીલ દિશા દર્શાવે છે.
પડકારો અને જોખમો
આ ચમકતી વૃદ્ધિ પાછળ કેટલાક પડકારો પણ છુપાયેલા છે. સૌથી મોટો પડકાર લોકોમાં પેટ ઇન્સ્યોરન્સ અંગે ઓછી જાગૃતિ અને તેની જટિલતાની ધારણા છે, જેના કારણે તેનો સ્વીકાર ઓછો છે [3, 8]. ઘણી પોલિસીઓ અકસ્માતોને આવરી લે છે, પરંતુ બીમારીઓ અથવા ગંભીર પરિસ્થિતિઓ માટે પૂરતું કવરેજ આપતી નથી, અથવા રિઇમ્બર્સમેન્ટ દર એટલા ઓછા હોય છે કે વધતા વેટરનરી ખર્ચને પહોંચી વળવું મુશ્કેલ બને છે [8]. પોલિસીઓમાં ઘણીવાર પહેલેથી રહેલી બીમારીઓ (pre-existing conditions) ને બાકાત રાખવામાં આવે છે, તેમજ જાતિ અથવા ઉંમર સંબંધિત પ્રતિબંધો પણ હોઈ શકે છે. ચોક્કસ નિયમનકારી દેખરેખના અભાવને કારણે, અનૈતિક પ્રથાઓ અને છેતરપિંડીવાળી પોલિસીઓનું જોખમ રહેલું છે [8]. આ નિયમનકારી શૂન્યાવકાશ, વિખરાયેલી વિતરણ પ્રણાલી અને અર્ધ-શહેરી તથા ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં તાલીમ પામેલા પશુચિકિત્સકોની અછત, વીમા કંપનીઓ માટે જોખમ સંચાલન અને યોગ્ય કવરેજ પ્રદાન કરવામાં મુશ્કેલી ઊભી કરી શકે છે.
ભવિષ્યનો માર્ગ
ભારતના પેટ ઇન્સ્યોરન્સ માર્કેટનું ભવિષ્ય આ પડકારોને પહોંચી વળવા પર નિર્ભર કરે છે. પેટ હ્યુમનાઇઝેશનની વધતી વૃત્તિ અને અદ્યતન વેટરનરી સારવારની ઉપલબ્ધતાને કારણે ભવિષ્યમાં વૃદ્ધિ ચાલુ રહેવાની ધારણા છે. વ્યક્તિગત અને ડિજિટલ-ફર્સ્ટ સોલ્યુશન્સની માંગ વધવાની અપેક્ષા છે [2, 3]. જોકે, બજારને પરિપક્વ બનાવવા અને તેની સંપૂર્ણ ક્ષમતા સુધી પહોંચવા માટે, વધુ સ્પષ્ટ નિયમનકારી માળખું, ગ્રાહક શિક્ષણમાં વધારો અને પારદર્શક પોલિસી માળખા હોવા અત્યંત જરૂરી છે. જે વીમા કંપનીઓ આ જટિલતાઓનો અસરકારક રીતે સામનો કરી શકશે અને ખરેખર વ્યાપક, જોખમ-યોગ્ય કવરેજ પ્રદાન કરી શકશે, તે આ વિસ્તરતા, પરંતુ સંવેદનશીલ, પેટ કેર સેગમેન્ટનો લાભ લેવા માટે વધુ સારી સ્થિતિમાં હશે.
