GST રાહત છતાં ભારતના વીમા ક્ષેત્રમાં સંકટ: પોલિસીધારકોને ઊંચી ફરિયાદો અને ગેરમાર્ગે વેચાણ (Mis-selling) ની સમસ્યા

ભલે સરકારે કેટલીક વીમા પ્રીમિયમ પર GST શૂન્ય કરીને રાહત આપી હોય, જેનાથી પોલિસીઓ વધુ સસ્તું બની શકે છે, પરંતુ તે દેશના વીમા ક્ષેત્રને પીડતી પ્રણાલીગત સમસ્યાઓનું નિરાકરણ લાવતું નથી. કાઉન્સિલ ઓફ ઇન્સ્યોરન્સ ઓમ્બુડ્સમેન અને IRDAI ના ડેટા પોલિસીધારકોની ફરિયાદોની ભારે સંખ્યા દર્શાવે છે. સ્ટાર હેલ્થ એન્ડ અલાઈડ ઇન્સ્યોરન્સ કંપની 13,308 ફરિયાદો સાથે ટોચ પર છે, ત્યારબાદ કેર હેલ્થ ઇન્સ્યોરન્સ (3,718) અને નિવા બુપા (2,511) છે. નેશનલ ઇન્સ્યોરન્સ અને ન્યુ ઇન્ડિયા એશ્યોરન્સ જેવા જાહેર ક્ષેત્રના વીમા કંપનીઓ પણ સામેલ છે. આ ફરિયાદોનો નોંધપાત્ર ભાગ, ખાસ કરીને આરોગ્ય વીમામાં, દાવાઓની અસ્વીકૃતિ સંબંધિત છે, જ્યારે જીવન વીમાની ફરિયાદો વારંવાર ગેરમાર્ગે વેચાણનો ઉલ્લેખ કરે છે. નિષ્ણાતો જણાવે છે કે મૂળ કારણ ઘણીવાર પ્રોત્સાહન-આધારિત કમિશન માળખું છે, જે એજન્ટો અને બેંક અધિકારીઓને અયોગ્ય ઉત્પાદનો વેચવા માટે પ્રોત્સાહિત કરે છે. ઓછી નાણાકીય સાક્ષરતા આ સમસ્યાને વધુ વકરે છે, જેના કારણે પોલિસીધારકો વીમાને સુરક્ષાને બદલે રોકાણ તરીકે જુએ છે. મ્યુચ્યુઅલ ફંડની જેમ, અપફ્રન્ટ કમિશન પર પ્રતિબંધ મૂકવો અને ટ્રાયલ કમિશનને પ્રોત્સાહન આપવું, તેમજ ટર્મ ઇન્શ્યોરન્સ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું જેવા સુધારા સૂચવવામાં આવ્યા છે. IRDAI ના નિયમનકારી અભિગમને વધુ સલાહકાર બનાવવાની પણ માંગ છે. IRDAI એ કેટલીક કાર્યવાહી કરી છે, પરંતુ તેને માત્ર 'બેન્ડ-એઇડ' (band-aid) સમાધાન તરીકે જોવામાં આવે છે. આ બધાનું સંચિત પરિણામ વિશ્વાસની ભારે ઉણપ છે અને ઉત્પાદન ડિઝાઇન, વિતરણ, દાવા પતાવટ અને નિયમનકારી દેખરેખમાં મૂળભૂત પરિવર્તનની જરૂર છે. આ સમાચાર ભારતીય શેરબજાર પર નોંધપાત્ર અસર કરે છે, ખાસ કરીને સૂચિબદ્ધ વીમા કંપનીઓ અને બેંકાస్యૂરેન્સમાં સામેલ નાણાકીય સંસ્થાઓના મૂલ્યાંકન અને રોકાણકારની ભાવનાને અસર કરે છે. નિયમનકારી તપાસ અને સંભવિત સુધારાઓ વ્યવસાય મોડેલ અને નફાકારકતાને બદલી શકે છે.