વૈશ્વિક તણાવ વચ્ચે ભારતીય વેપાર માટે નવો સુરક્ષા કવચ
તાજેતરના સમયમાં, ખાસ કરીને પશ્ચિમ એશિયામાં વધતા ભૌગોલિક રાજકીય તણાવને કારણે વૈશ્વિક વીમા બજારોમાં ભારે દબાણ જોવા મળી રહ્યું છે. આ કારણે શિપિંગ અને વેપાર માટે જોખમની ધારણા વધી છે, વીમાની ઉપલબ્ધતા (capacity) ઘટી છે અને વોર રિસ્ક પ્રીમિયમ (war risk premiums) આસમાને પહોંચ્યા છે. આવા સમયે, ભારત સરકારે તેના દરિયાઈ વેપાર ક્ષેત્રને આ વૈશ્વિક અસ્થિરતા અને જોખમો સામે રક્ષણ આપવા માટે ₹12,980 કરોડનો 'ભારત મરીટાઇમ ઇન્સ્યુરન્સ પૂલ' (BMI Pool) લોન્ચ કર્યો છે.
BMI Pool: શા માટે અને કેવી રીતે કામ કરશે?
આ પૂલનું સંચાલન GIC Re (ભારતની સૌથી મોટી રિ-ઇન્સ્યોરર) દ્વારા સ્થાનિક વીમા કંપનીઓના સહયોગથી કરવામાં આવશે. BMI Pool શરૂઆતમાં અંદાજે ₹950 કરોડની સંયુક્ત અંડરરાઇટિંગ ક્ષમતા (underwriting capacity) પ્રદાન કરશે. આ પૂલ જહાજો અને કાર્ગો (Hull & Machinery, Cargo), યુદ્ધ જોખમો (War Risk) અને P&I (Protection & Indemnity) જવાબદારીઓને આવરી લેશે. આ યોજના ભારતીય ધ્વજ ધરાવતા જહાજો, ભારતીય સંસ્થાઓ દ્વારા નિયંત્રિત જહાજો અને ભારતીય બંદરો પર આવતા-જતા કાર્ગોને સુરક્ષા આપશે, ભલે તે ઉચ્ચ જોખમવાળા માર્ગો પરથી પસાર થતા હોય. ₹12,980 કરોડની સરકારી સોવરિન ગેરંટી (sovereign guarantee) આ પૂલને મજબૂતી આપશે, જે મોટી ક્લેમ્સ (claims) કે મર્યાદિત બજાર ક્ષમતાની સ્થિતિમાં વિશ્વાસ વધારશે. BMI Pool પ્રારંભિક 10 વર્ષ સુધી કાર્યરત રહેશે, જેમાં વધુ 5 વર્ષનો વિસ્તરણ વિકલ્પ પણ છે.
આત્મનિર્ભરતા અને લાંબા ગાળાના લક્ષ્યો
આ પહેલનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ભારતીય જહાજ કંપનીઓ અને નિકાસકારોને વિદેશી વીમા કંપનીઓ પરની નિર્ભરતા ઘટાડવામાં મદદ કરવાનો છે. અત્યાર સુધી, અનેક ભારતીય કંપનીઓ વીમા કવચ માટે આંતરરાષ્ટ્રીય P&I ક્લબ જેવી વિદેશી સંસ્થાઓ પર આધાર રાખતી હતી. BMI Pool સ્થાનિક વીમા બજારમાં કુશળતા વિકસાવવા, ક્લેમ્સ મેનેજમેન્ટ અને દરિયાઈ કાયદાકીય ક્ષેત્રે નિપુણતા વધારવા પર પણ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે. આનાથી ભારત પોતાના દરિયાઈ ક્ષેત્રમાં આત્મનિર્ભર બનશે અને વૈશ્વિક વેપાર વાતાવરણમાં વધુ આર્થિક સ્થિતિસ્થાપકતા હાંસલ કરશે.
