ભારતીય વીમા કંપનીઓ પર ફરિયાદોનો રેકોર્ડ વરસાદ! ક્લેમ અને મિસ-સેલિંગ બની મુખ્ય કારણ

ફરિયાદોનો વ્યાપ કેમ વધ્યો?

આંકડા દર્શાવે છે કે FY25 દરમિયાન કુલ 2,57,790 ફરિયાદો નોંધાઈ છે, જે ગયા વર્ષની સરખામણીમાં લગભગ 20% વધુ છે. ખાસ કરીને જનરલ ઇન્શ્યોરન્સ સેગમેન્ટમાં ફરિયાદોમાં 45% નો ભારે ઉછાળો જોવા મળ્યો છે. IRDAI ના Bima Bharosa પોર્ટલ દ્વારા ટ્રેક કરાયેલ આ વલણ સ્પષ્ટપણે સૂચવે છે કે કંપનીઓની કામગીરી અને ગ્રાહકોની અપેક્ષાઓ વચ્ચે મોટી ખાઈ સર્જાઈ રહી છે.

ક્લેમ પ્રોસેસિંગ અને મિસ-સેલિંગ મુખ્ય સમસ્યા

આ ફરિયાદોનું મુખ્ય કારણ ક્લેમ સેટલમેન્ટમાં વિલંબ અને વિવાદો છે, ખાસ કરીને હેલ્થ અને જનરલ ઇન્શ્યોરન્સમાં. આ સમસ્યાઓ કુલ ફરિયાદોના લગભગ 69% હિસ્સો ધરાવે છે. હેલ્થ ઇન્શ્યોરન્સમાં જ ફરિયાદોમાં 41% નો વધારો થઈને 1,37,361 કેસ નોંધાયા છે. આ દર્શાવે છે કે પોલિસીની સ્પષ્ટતા અને સર્વિસ સ્ટાન્ડર્ડ્સનું પાલન કરવામાં વીમા કંપનીઓ ક્યાંક ને ક્યાંક પાછળ રહી રહી છે.

બીજી તરફ, લાઇફ ઇન્શ્યોરન્સમાં ફરિયાદોની કુલ સંખ્યા સ્થિર રહી છે, પરંતુ ફરિયાદોનો પ્રકાર બદલાયો છે. અનૈતિક વેપાર પ્રથાઓ, ખાસ કરીને 'મિસ-સેલિંગ' (ખોટી રીતે પોલિસી વેચવી) સંબંધિત ફરિયાદોમાં 14% નો વધારો થયો છે અને તે 26,667 કેસ સુધી પહોંચી છે. લાઇફ ઇન્શ્યોરન્સ ફરિયાદોમાં આ 22% થી વધુનો હિસ્સો ધરાવે છે, જે વેચાણ ચેનલોમાં ગંભીર સમસ્યાઓ તરફ ઈશારો કરે છે.

ડિસ્પ્યુટ રિઝોલ્યુશન સિસ્ટમ પર બોજ

ફરિયાદોના આ વધતા જતા આંકડા ભારતમાં ગ્રાહક વિવાદ નિવારણ પ્રણાલી પર ભારે દબાણ લાવી રહ્યા છે. 2020 થી 2024 દરમિયાન ગ્રાહક કેસોના બેકલોગમાં 21% નો વધારો થયો છે, જે 5.15 લાખ થી વધુ કેસ સુધી પહોંચી ગયો છે. રાજ્ય અને જિલ્લા ગ્રાહક આયોગોમાં પાંચમાંથી એક જગ્યા ખાલી પડી છે, જે ન્યાયિક પ્રક્રિયાને ધીમી પાડી રહી છે.

આ પરિસ્થિતિ વીમા ક્ષેત્ર માટે ગંભીર ચિંતાનો વિષય છે. IRDAI સુધારા લાવી રહ્યું છે, પરંતુ ક્લેમ પ્રોસેસિંગ, મિસ-સેલિંગ અને ગ્રાહક સેવા જેવી મૂળભૂત સમસ્યાઓનું નિરાકરણ લાવવું અત્યંત આવશ્યક છે જેથી વીમાધારકોનો વિશ્વાસ ફરીથી જીતી શકાય.