Meerut હવે સ્પોર્ટ્સ મેન્યુફેક્ચરિંગનું મોટું હબ બની ગયું છે. સ્થાનિક સ્તરે ચાલતા હજારો નાના યુનિટ્સે મળીને વાર્ષિક **₹975 કરોડ**ના એક્સપોર્ટનો આંકડો નોંધાવ્યો છે.
ગ્લોબલ માર્કેટમાં Meerut નો દબદબો
એક સમયે ફક્ત ક્રિકેટના સાધનો માટે જાણીતું Meerut હવે આખા વિશ્વમાં સ્પોર્ટ્સ ગુડ્સ સપ્લાય કરી રહ્યું છે. અહીં તૈયાર થતી હોકી સ્ટિક્સ, બોક્સિંગ ગ્લવ્ઝ અને જિમના સાધનો હવે જર્મની, ઈંગ્લેન્ડ, અમેરિકા અને ઓસ્ટ્રેલિયા જેવા દેશોમાં ધૂમ વેચાઈ રહ્યા છે. વાર્ષિક ₹975 કરોડનું એક્સપોર્ટ આ શહેરના મેન્યુફેક્ચરિંગ પાવરને દર્શાવે છે.
શું આ કોઈ લિસ્ટેડ કંપની છે?
રોકાણકારોએ ખાસ નોંધ લેવી જોઈએ કે આ કોઈ એક સિંગલ લિસ્ટેડ કંપનીનો ડેટા નથી. આ આંકડો અંદાજે 5,000 થી 7,000 જેટલા નાના અને મધ્યમ કદના એકમો (MSME) નો સામૂહિક પ્રયાસ છે. સ્ટોક માર્કેટમાં 'Meerut Sports' નામની કોઈ એક કંપની લિસ્ટેડ નથી, પરંતુ હજારો ફેમિલી-રન વર્કશોપ્સ મળીને આ ઇકોસિસ્ટમ બનાવે છે.
સરકારી પ્રોત્સાહન અને પડકારો
આ સેક્ટરની સફળતામાં ઉત્તર પ્રદેશ સરકારની 'One District One Product' (ODOP) સ્કીમ અને કેન્દ્ર સરકારની 'Khelo India' પહેલનો મોટો ફાળો છે. સબસિડી અને લોનની સુવિધાને કારણે નાના યુનિટ્સ આધુનિક બન્યા છે. જોકે, સેક્ટર સામે અમુક મોટા પડકારો પણ છે:
- ફ્રેગમેન્ટેશન: હજારો યુનિટ્સમાં વહેંચાયેલું હોવાથી મોટા પાયે R&D કે ગ્લોબલ માર્કેટિંગ કરવામાં મુશ્કેલી પડે છે.
- લોજિસ્ટિક્સ: દરિયાકાંઠાથી દૂર હોવાને કારણે ટ્રાન્સપોર્ટેશન ખર્ચ અને સમય વધારે લાગે છે.
- સ્પર્ધા: આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે મશીન-મેડ ચીજવસ્તુઓ સામે કિંમતો જાળવી રાખવી એ મોટી ચેલેન્જ છે.
ભવિષ્યમાં આ ક્લસ્ટરની સફળતા તેના પર નિર્ભર રહેશે કે આ નાના યુનિટ્સ કેવી રીતે મેન્યુઅલ પ્રોસેસમાંથી ઓટોમેટેડ પ્રોડક્શન તરફ વળે છે.