ઉત્તર પ્રદેશના પ્રખ્યાત Khurja પોટરી હબમાં હવે મોટો બદલાવ આવી રહ્યો છે. રાજ્યની ODOP (One District, One Product) સ્કીમ હેઠળ પરંપરાગત ઉદ્યોગને આધુનિક બનાવવાની કવાયત શરૂ કરવામાં આવી છે, જેમાં ગેસ-આધારિત ફર્નેસ અને ક્વોલિટી કંટ્રોલ પર ખાસ ભાર મુકાઈ રહ્યો છે.
બદલાતા સમય સાથે ઉદ્યોગનું આધુનિકરણ
બુલંદશહેરનું Khurja પોટરી ક્લસ્ટર હવે કુટીર ઉદ્યોગમાંથી એક વ્યવસ્થિત ઔદ્યોગિક મોડેલ તરફ આગળ વધી રહ્યું છે. ઉત્તર પ્રદેશ સરકારની ODOP યોજના અંતર્ગત સ્થાનિક ઉત્પાદકોને આર્થિક અને માળખાકીય મદદ પૂરી પાડવામાં આવી રહી છે. જૂની અને પ્રદૂષણ ફેલાવતી કોલસા કે ડીઝલની ભઠ્ઠીઓને બદલે હવે ક્લીનર ગેસ-આધારિત ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સ્થાપવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું છે, જેથી ઉત્પાદન ખર્ચમાં ઘટાડો થાય અને માલની ક્વોલિટી આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરની બને.
એક્સપોર્ટ માર્કેટમાં દબદબો જમાવવાની તૈયારી
GI (Geographical Indication) ટેગ ધરાવતું Khurja હવે આધુનિક પ્રોડક્શન વર્કફ્લો અપનાવી રહ્યું છે. India Exim Bank ના સહયોગથી ૩-D ડિઝાઇન સ્ટુડિયો જેવી સુવિધાઓ વિકસાવવામાં આવી રહી છે, જેથી કુંભારો પરંપરાગત ડિઝાઇનથી આગળ વધીને ગ્લોબલ ડિમાન્ડ મુજબ પ્રોડક્ટ બનાવી શકે. આ ઉપરાંત, સરકાર ડોમેસ્ટિક અને ઇન્ટરનેશનલ એક્ઝિબિશન માટે પણ સબસિડી આપી રહી છે, જે નાના એકમો માટે વૈશ્વિક બજારના દરવાજા ખોલે છે.
શું MSME માટે સફળતા સરળ છે?
આ આધુનિકરણ સામે મુખ્ય પડકાર એ છે કે એક વિખરાયેલા ઉદ્યોગને કેવી રીતે સ્પર્ધાત્મક મેન્યુફેક્ચરિંગ હબમાં ફેરવવું. મોટી ઇન્ડસ્ટ્રીયલ કંપનીઓ જે રીતે ઓટોમેશન અને સ્કેલ પર કામ કરે છે, તે જોતા ખુરજાના MSME માટે પોતાની નફાકારકતા જાળવવી એક કસોટી છે. ગેસ પાઇપલાઇન જેવા ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરનો ખર્ચ ઉઠાવવો અને ક્વોલિટી સાથે સમાધાન કર્યા વિના મોટા ઓર્ડર્સ પૂરા કરવા એ લાંબા ગાળાની સફળતા માટે ચાવીરૂપ રહેશે.
માર્કેટ માટે નિષ્કર્ષ
આ પહેલ માત્ર સરકારી સબસિડી પૂરતી મર્યાદિત નથી, પરંતુ એક ગ્રામીણ ઉદ્યોગના વ્યવસાયિકરણનું ઉદાહરણ છે. હવે રોકાણકારો અને એનાલિસ્ટ્સ આ વિસ્તારના એક્સપોર્ટ ડેટા અને કોમન ફેસિલિટી સેન્ટર્સના પ્રોગ્રેસ પર નજર રાખી રહ્યા છે. જો ઉત્પાદકો પોતાની ઓળખ બનાવી શકશે, તો જ તેઓ વૈશ્વિક બજારમાં લાંબી રેસના ઘોડા સાબિત થશે.