ભારતનો મેન્યુફેક્ચરિંગ સેક્ટર હજુ પણ કાસ્ટર વ્હીલ્સ અને બેરિંગ્સ જેવા સબ-કોમ્પોનન્ટ્સ માટે ચીન પર નિર્ભર છે. આ આયાત દેશના ઉત્પાદન ખર્ચ અને પ્રોડક્ટની વિશ્વસનીયતાને અસર કરી રહી છે, જેથી સ્થાનિક સપ્લાય ચેઇનને મજબૂત કરવાની જરૂરિયાત ઊભી થઈ છે.
આયાત પર નિર્ભરતાનું મોટું કારણ
ભારત જ્યારે ગ્લોબલ મેન્યુફેક્ચરિંગ હબ બનવાનું લક્ષ્ય ધરાવે છે, ત્યારે તેની સપ્લાય ચેઇનમાં એક મોટી સમસ્યા યથાવત છે. મોબાઇલ ફોન, ઇલેક્ટ્રિક વાહનો અને સંરક્ષણ ઉપકરણો જેવી ફિનિશ્ડ પ્રોડક્ટ્સની એસેમ્બલીમાં ભારત આગળ વધી રહ્યું છે, પરંતુ તેના માટે જરૂરી નાના પાર્ટ્સ મોટાભાગે વિદેશથી, ખાસ કરીને ચીનથી આયાત કરવા પડે છે.
ઔદ્યોગિક ફાસ્ટનર્સ, બેરિંગ્સ અને કાસ્ટર વ્હીલ્સ જેવા ઉત્પાદનો માટે ચીન મોટા પાયે સપ્લાય કરે છે. આયાત પરની આ નિર્ભરતા ભારતીય કંપનીઓ માટે અનેક જોખમો ઊભા કરે છે. લોજિસ્ટિક્સ, ચલણના ભાવમાં વધઘટ અને ગુણવત્તાની અસંગતતા જેવી સમસ્યાઓ ઉત્પાદન ખર્ચ અને પ્રોડક્ટની વિશ્વસનીયતા પર સીધી અસર કરે છે.
સ્થાનિક ઉત્પાદન કેમ પાછળ?
આંકડા દર્શાવે છે કે કાસ્ટર વ્હીલ્સના સેગમેન્ટમાં, મોટાભાગની આયાત ચીનમાંથી થાય છે. સ્થાનિક સ્તરે ઉત્પાદન થતું હોવા છતાં, ભારતીય ઉત્પાદકો ચીનની મોટી કંપનીઓ દ્વારા ઓફર કરાતા ઓછા ભાવ અને મોટા ઉત્પાદન સ્કેલ સામે ટકી શકતા નથી. આ સમસ્યા માત્ર નાના પાર્ટ્સ સુધી સીમિત નથી, પરંતુ મશીનરી અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સેક્ટર માટે જરૂરી સ્પેશિયલાઇઝ્ડ ફાસ્ટનર્સ અને બેરિંગ્સ સુધી વિસ્તરેલી છે.
MSME ની ભૂમિકા અને ભવિષ્ય
ભારતીય મેન્યુફેક્ચરિંગને માત્ર એસેમ્બલીથી આગળ લઈ જવા અને વધુ આર્થિક મૂલ્ય બનાવવા માટે, સબ-એસેમ્બલી અને રો મટીરીયલ માટે એક મજબૂત ઇકોસિસ્ટમ વિકસાવવી પડશે. આ માટે સ્થાનિક ટૂલ રૂમ, એડવાન્સ ટેસ્ટિંગ ફેસિલિટીઝ અને કુશળ ટેકનિકલ વર્કફોર્સમાં રોકાણ જરૂરી છે.
આ ગેપને ભરવામાં માઈક્રો, સ્મોલ અને મીડિયમ એન્ટરપ્રાઇઝિસ (MSMEs) સૌથી મોટી ભૂમિકા ભજવી શકે છે. રાજકોટ, લુધિયાણા અને કોઈમ્બતુર જેવા મેન્યુફેક્ચરિંગ ક્લસ્ટર્સમાં પહેલેથી જ મેટલ વર્કિંગ અને પ્રિસિઝન એન્જિનિયરિંગની ક્ષમતા છે. જો આ યુનિટ્સ ઉચ્ચ-ગુણવત્તાવાળા, સ્ટાન્ડર્ડાઇઝ્ડ કોમ્પોનન્ટ્સનું ઉત્પાદન કરી શકે, તો તેઓ હાલની આયાતનો મોટો હિસ્સો બદલી શકે છે.
રોકાણકારોએ ધ્યાન રાખવું જોઈએ કે ભવિષ્યમાં ઔદ્યોગિક નીતિઓ અને ખાનગી ક્ષેત્રનું મૂડી રોકાણ સ્થાનિક સપ્લાયર બેઝને મજબૂત કરવા પર કેટલું ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે. કૉમ્પ્લેક્સ સબ-કોમ્પોનન્ટ્સનું સ્થાનિક ઉત્પાદન, માર્જિન વધારવા અને ગ્લોબલ સપ્લાય ચેઇન પરની નિર્ભરતા ઘટાડવા માટે આવશ્યક બનશે.