Whalesbook
આ નવા તબક્કામાં, સરકારનો મુખ્ય ભાર પાણીના ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરના નિર્માણથી આગળ વધીને, ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં રહેતા દરેક નાગરિક સુધી શુદ્ધ અને નિયમિત પાણી પહોંચાડવાની સેવા સુનિશ્ચિત કરવાનો રહેશે. આ માટે કુલ ₹8.69 લાખ કરોડનું બજેટ ફાળવવામાં આવ્યું છે, જેમાં કેન્દ્ર સરકારનો હિસ્સો ₹1.51 લાખ કરોડ રહેશે. આ વિશાળ ભંડોળ ભૂતપૂર્વ તબક્કામાં આવેલી ખામીઓને દૂર કરવા અને પાણી પુરવઠાની ગુણવત્તા તથા કાર્યક્ષમતા વધારવા પર કેન્દ્રિત છે.
JJM 2.0 હેઠળ, ભંડોળની વહેંચણી અને અમલીકરણની પદ્ધતિમાં પણ મોટા ફેરફારો કરવામાં આવ્યા છે. હવે નાણાકીય સહાય સીધી ગ્રામ પંચાયતોને મોકલવામાં આવશે અને પ્રોજેક્ટ્સના પરિણામોના આધારે ચૂકવણી કરવામાં આવશે. આનાથી પ્રોજેક્ટની ઝડપ વધશે અને પારદર્શિતા જળવાશે.
આ સરકારી પહેલ ગ્રામીણ પાણી પુરવઠા ક્ષેત્રમાં કાર્યરત કંપનીઓ માટે એક મોટો વેગ લાવશે. એન્જિનિયરિંગ, પ્રોક્યોરમેન્ટ અને કન્સ્ટ્રક્શન (EPC) કંપનીઓ, તેમજ પંપ અને પાઇપ ઉત્પાદકોને મોટી સંખ્યામાં નવા ઓર્ડર મળવાની અપેક્ષા છે. Kalpataru Projects, KEC International, NCC અને Shakti Pumps જેવી અગ્રણી કંપનીઓ આ યોજનાના સીધા લાભાર્થી બની શકે છે.
2028 સુધીમાં ₹8.69 લાખ કરોડના રોકાણ સાથે, ભારતનું વોટર અને વેસ્ટવોટર માર્કેટ 2029 સુધીમાં USD 17.9 બિલિયન સુધી પહોંચી શકે છે. આ મિશન હેઠળ પારદર્શિતા અને જવાબદારી વધારવા માટે 'સુઝલમ ભારત' નામની ડિજિટલ મોનિટરિંગ સિસ્ટમ પણ શરૂ કરવામાં આવશે.
જલ જીવન મિશન, જે મૂળ 2019 માં શરૂ કરાયું હતું, તેનો હેતુ 2024 સુધીમાં દરેક ગ્રામીણ ઘરમાં નળનું જોડાણ પૂરું પાડવાનો હતો. જોકે, ઘણા વિસ્તારોમાં પાણીની ગુણવત્તા, દબાણ અને પુરવઠાની સાતત્યતા જેવી સમસ્યાઓ યથાવત રહી હતી, જેના કારણે 2025 ના અંતમાં અમુક ચુકવણીઓ સ્થગિત કરવી પડી હતી. ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર નિષ્ણાત વિનાયક ચેટર્જીએ આ ફેરફારને "ભૂતકાળની ભૂલોમાંથી શીખવા અને કાર્યક્ષમતા સુધારવા માટે એક મહત્વપૂર્ણ ઓપરેશનલ રિસેટ" ગણાવ્યો છે.
નવા બજેટ અને સુધારેલી પદ્ધતિઓ હોવા છતાં, JJM 2.0 ને અમલીકરણના અનેક પડકારોનો સામનો કરવો પડશે. ગ્રામ પંચાયતો પાસે જરૂરી ક્ષમતાનો અભાવ, ભ્રષ્ટાચારની શક્યતાઓ અને રાજ્ય સરકારો સાથે સંકલન જેવા મુદ્દાઓ પ્રોજેક્ટની સફળતામાં અવરોધ ઊભા કરી શકે છે. ભારતમાં મોટા ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટ્સમાં હંમેશા અમલીકરણ અને સુશાસન (governance) એ મુખ્ય પડકાર રહ્યા છે.