ભારત સરકાર ક્રિટિકલ મિનરલ મિશન હેઠળ ગુજરાત સહિત 4 રાજ્યોમાં સ્પેશિયલ પાર્ક બનાવી રહી છે. **₹34,300 કરોડના** આ પ્રોજેક્ટથી EV અને ડિફેન્સ સેક્ટર માટે લિથિયમ-નિકલનું રિફાઇનિંગ દેશમાં જ શક્ય બનશે.
સ્થાનિક ઉત્પાદન પર સરકારનો મોટો દાવ
ભારત સરકાર હવે આયાત પરની નિર્ભરતા ઘટાડવા માટે આક્રમક મૂડમાં છે. નેશનલ ક્રિટિકલ મિનરલ મિશન હેઠળ ગુજરાત, મહારાષ્ટ્ર, ઓડિશા અને આંધ્રપ્રદેશમાં ખાસ પ્રોસેસિંગ હબ તૈયાર કરવામાં આવશે. અહીં લિથિયમ, નિકલ, ટાઈટેનિયમ અને અન્ય રેર અર્થ એલિમેન્ટ્સનું રિફાઇનિંગ થશે. અત્યાર સુધી ભારત કાચું મિનરલ નિકાસ કરીને તૈયાર કમ્પોનન્ટ્સ આયાત કરતું હતું, જે સ્થિતિ હવે બદલાશે.
આ આખા પ્લાન માટે સરકારે 2031 સુધી ₹34,300 કરોડનો ખર્ચ નક્કી કર્યો છે. આમાં સરકારી ઇન્સેન્ટિવ્સ ઉપરાંત પબ્લિક સેક્ટર અન્ડરટેકિંગ્સ (PSUs) નું મોટું રોકાણ સામેલ છે.
વિદેશી ખાણોમાં પણ સરકારની નજર
માત્ર દેશમાં જ નહીં, પરંતુ સરકાર ઓસ્ટ્રેલિયા, ચિલી અને આર્જેન્ટિના જેવા દેશોમાં પણ પ્રાઈવેટ સેક્ટરને મિનરલ એસેટ્સ ખરીદવા માટે પ્રોત્સાહિત કરી રહી છે. આ ડ્યુઅલ વ્યૂહરચનાનો હેતુ ઈલેક્ટ્રિક વ્હીકલ (EV) અને સેમિકન્ડક્ટર સેક્ટરની વધતી જતી માંગને પહોંચી વળવાનો છે.
રોકાણકારોએ શું સમજવું જોઈએ?
લાંબાગાળે આ પગલું માઈનિંગ અને મેન્યુફેક્ચરિંગ કંપનીઓ માટે ઇનપુટ કોસ્ટ ઘટાડવામાં મદદરૂપ થઈ શકે છે. જોકે, પડકારો પણ ઓછા નથી. ટેકનિકલ જટિલતાઓ અને મિનરલ બ્લોક્સના ઓક્શનમાં અગાઉ જોવા મળેલો સુસ્ત રિસ્પોન્સ રોકાણકારો માટે ચિંતાનો વિષય હોઈ શકે છે. 2031 સુધીના આ લાંબા ગાળાના પ્રોજેક્ટમાં પ્રાઈવેટ સેક્ટરનું પાર્ટિસિપેશન અને ટેકનોલોજી ટ્રાન્સફર જ આ મિશનની સફળતા નક્કી કરશે.