National Highway કોન્ટ્રાક્ટમાં છેલ્લા **7 વર્ષનો** સૌથી મોટો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. આ સ્થિતિ વચ્ચે ભારતની દિગ્ગજ રોડ કન્સ્ટ્રક્શન કંપનીઓ હવે રેલવે અને વોટર ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર જેવા નવા ક્ષેત્રોમાં પોતાનું ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહી છે.
ભારતીય રોડ કન્સ્ટ્રક્શન ઉદ્યોગ અત્યારે એક મોટા બદલાવના તબક્કામાંથી પસાર થઈ રહ્યો છે. નાણાકીય વર્ષ 2026 માં, National Highways Authority of India (NHAI) દ્વારા માત્ર 3,124 કિમી ના જ પ્રોજેક્ટ્સ આપવામાં આવ્યા છે, જે છેલ્લા 7 વર્ષનું નીચલું સ્તર છે. સરકાર અત્યારે પ્રોજેક્ટ્સના ઝડપી વિસ્તરણને બદલે દેવું ઘટાડવા અને કામની ગુણવત્તા પર વધુ ભાર મૂકી રહી છે, જેના કારણે કન્સ્ટ્રક્શન કંપનીઓ હવે વોટર સપ્લાય, પાવર ટ્રાન્સમિશન, અર્બન ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને રેલવે પ્રોજેક્ટ્સ તરફ વળી છે.
આ બદલાવ કેમ છે પડકારજનક?
આ વૈવિધ્યકરણથી કંપનીઓને કામ તો મળી રહ્યું છે, પરંતુ તેની સામે આર્થિક ગૂંચવણો પણ વધી છે. મોટાભાગની કંપનીઓના ઓપરેટિંગ માર્જિન 10% થી 11% ની રેન્જમાં સેટ થવાની શક્યતા છે. આ ઘટાડાના બે મુખ્ય કારણો છે: એક તો નવા ક્ષેત્રોમાં હરીફાઈ ખૂબ જ વધારે છે, જેના કારણે કંપનીઓ આક્રમક બિડિંગ કરે છે અને નફાનું પ્રમાણ ઘટે છે. બીજું, રોડ કન્સ્ટ્રક્શન કરતા આ પ્રોજેક્ટ્સની તકનીકી જરૂરિયાતો સાવ અલગ હોય છે, જેને સમજવા માટે કંપનીઓએ મહેનત કરવી પડી રહી છે.
મૂડીની જરૂરિયાત અને રોકડ પ્રવાહ પર દબાણ
રોડ પ્રોજેક્ટ્સમાં સામાન્ય રીતે Hybrid Annuity Model (HAM) નો ઉપયોગ થાય છે, જેમાં કંપનીએ ઓછી ઇક્વિટી રોકવી પડે છે. તેની સામે, પાણી અને પાવર સેક્ટરમાં કંપનીઓને પ્રોજેક્ટના કુલ ખર્ચના 20% સુધીની ઇક્વિટી રોકવી પડી શકે છે. આનાથી કંપનીઓના કેશ ફ્લો પર દબાણ આવે છે અને દેવું પણ વધી શકે છે.
આ સ્થિતિને સંભાળવા માટે કંપનીઓ 'એસેટ રિસાયકલિંગ' (Asset Recycling) નો સહારો લઈ રહી છે, એટલે કે જૂના અને પૂર્ણ થયેલા રોડ પ્રોજેક્ટ્સ વેચીને રોકડ રકમ એકઠી કરી રહી છે જેથી નવા પ્રોજેક્ટ્સ માટે મૂડી મળી રહે. જોકે, આ મોડેલની સફળતાનો સંપૂર્ણ આધાર પ્રોજેક્ટ સમયસર અને બજેટમાં પૂરો કરવા પર રહેશે.