ભારત-યુએસ વેપાર કરાર: રાહતના સમાચાર, પરંતુ કેટલીક નિકાસો પર ટેરિફ યથાવત!

નવી દિલ્હી અને વોશિંગ્ટન વચ્ચે એક વેપાર કરાર થયો છે, જેના પગલે પરસ્પર ટેરિફ ઘટાડીને 18% કરવામાં આવ્યા છે. પરંતુ, આ રાહતના સમાચારો વચ્ચે, એક કડવી વાસ્તવિકતા એ છે કે ભારતની નોંધપાત્ર નિકાસો પર હજુ પણ ઊંચા દરે ડ્યુટી લાગુ રહેશે. વિશ્લેષણ દર્શાવે છે કે ભારતની યુએસને થતી કુલ નિકાસના 10% થી વધુ, એટલે કે લગભગ $8.3 બિલિયન મૂલ્યની નિકાસ પર 25% કે તેથી વધુ ટેરિફ યથાવત છે. આ ડ્યુટી અમેરિકાના 'ટ્રેડ એક્સપાન્શન એક્ટ 1962' ના સેક્શન 232 હેઠળ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાના કારણોસર લાદવામાં આવી છે અને તાજેતરના દ્વિપક્ષીય કરારમાં તેમાં કોઈ ફેરફાર થયો નથી.

સેક્શન 232 હેઠળ લાદવામાં આવેલી ટેરિફ

સેક્શન 232 હેઠળ લાદવામાં આવેલી આ ટેરિફ્સ, જે મૂળ ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર દ્વારા લાગુ કરવામાં આવી હતી, તે વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ ચીજોને લક્ષ્ય બનાવે છે. આ પગલાં રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા માટે નિર્ણાયક ગણાતી ચીજોના પુરવઠાને સુનિશ્ચિત કરવાના ઉદ્દેશ્યથી લેવાયા હતા. આ ટેરિફ સ્ટીલ, એલ્યુમિનિયમ, ઓટોમોબાઈલ્સ, લાકડું, તાંબુ અને અમુક મશીનરી જેવા ઉત્પાદનો પર લાગુ પડે છે. ભારત માટે, આ ડ્યુટી એક મોટો અવરોધ છે, કારણ કે યુએસ આ ચોક્કસ શ્રેણીઓ માટે એક મહત્વપૂર્ણ બજાર છે.

મુખ્ય ક્ષેત્રો પર કેન્દ્રિત અસર

આ સેક્શન 232 ટેરિફનો આર્થિક બોજ ખાસ કરીને કેટલાક મુખ્ય ક્ષેત્રો પર વધુ કેન્દ્રિત છે. ઓટોમોબાઈલ્સ એકલા $3.9 બિલિયન ની નિકાસ સાથે સૌથી મોટો પ્રભાવિત વિભાગ છે. સ્ટીલ નિકાસ લગભગ $2.5 બિલિયન પર છે, જ્યારે એલ્યુમિનિયમ શિપમેન્ટ $800 મિલિયન ની આસપાસ છે. આ ત્રણ મુખ્ય શ્રેણીઓ મળીને કુલ પ્રભાવિત નિકાસ મૂલ્યના 85% થી વધુ હિસ્સો ધરાવે છે. આ નિર્ભરતા દર્શાવે છે કે વેપાર અવરોધો ભારતીય ઉત્પાદકોના માર્જિન અને સ્પર્ધાત્મકતા પર કેવી રીતે દબાણ લાવી શકે છે. ઉદાહરણ તરીકે, 2024 માં ભારતના વૈશ્વિક સ્ટીલ નિકાસના લગભગ 34% અને એલ્યુમિનિયમ નિકાસના 37% યુએસમાં થતા હતા, જે આ વેપાર પ્રવાહના મહત્વ અને સંવેદનશીલતાને રેખાંકિત કરે છે.

સતત વેપાર અવરોધોનો સામનો

સેક્શન 232 ટેરિફની સતત હાજરી યુએસની તાજેતરની વેપાર નીતિના જટિલ અને ઘણીવાર રક્ષણાત્મક સ્વભાવને દર્શાવે છે. આર્થિક ભાગીદારી માટેના વ્યાપક પ્રયાસો છતાં, આ ડ્યુટી પડકારો ઉભા કરવાનું ચાલુ રાખે છે. ભારતીય નિકાસકારોને અન્ય દેશોના સ્પર્ધકોની સરખામણીમાં ગેરલાભનો સામનો કરવો પડી શકે છે. આ પરિસ્થિતિ ભારતીય ઉત્પાદકોને ભૌગોલિક વૈવિધ્યકરણ અને ખર્ચ કાર્યક્ષમતા વધારવા માટે પ્રોત્સાહિત કરે છે. ભવિષ્યમાં, ચાલુ વેપાર વાટાઘાટોની અસરકારકતા અને નીતિગત ફેરફારો યુએસ બજાર પર ભારે નિર્ભર ક્ષેત્રો માટે ભારત-યુએસ વેપાર સંબંધોના ભવિષ્યને આકાર આપવામાં નિર્ણાયક બનશે.