Whalesbook
J&K માં Limestone ઓક્શન: Critical Minerals સુરક્ષાનું બીજારોપણ
ભારત, તેની Critical Minerals ની જરૂરિયાતોને પહોંચી વળવા અને આધુનિક ટેકનોલોજી તથા એનર્જી ટ્રાન્ઝિશન માટે જરૂરી ખનીજોને સુરક્ષિત કરવાના રાષ્ટ્રીય અભિયાન હેઠળ, Jammu & Kashmir માં Limestone ના 12 નવા બ્લોક માટે ઇ-ઓક્શન (e-auction) પ્રક્રિયા શરૂ કરી છે. આ પહેલ પ્રદેશના ખનિજ સંપત્તિને બહાર લાવવાનો અને દેશની ખનીજ સુરક્ષાને મજબૂત કરવાનો હેતુ ધરાવે છે.
ભારતીય માઇનિંગ સેક્ટરની મજબૂતી
આંતરરાષ્ટ્રીય પડકારો વચ્ચે પણ, ભારતીય માઇનિંગ સેક્ટરે માર્ચ મહિનામાં 5.5% નો નોંધપાત્ર વિકાસ દર્શાવ્યો છે. આ વૃદ્ધિ મુખ્યત્વે ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટ્સ અને ઉત્પાદન ક્ષેત્રમાંથી આવતી મજબૂત સ્થાનિક માંગ, તેમજ સ્વચ્છ ઉર્જા માટે ખનિજોની વધતી જરૂરિયાતને કારણે છે. છેલ્લા બે વર્ષમાં, સરકારે 46 ખનીજ બ્લોક માટે ઓક્શન યોજ્યા છે, જ્યારે વધુ 19 બ્લોક હાલમાં બિડિંગ માટે ઉપલબ્ધ છે, જે દેશના ખનીજ સંસાધનોના વિકાસ માટે સરકારના સતત પ્રયાસો દર્શાવે છે.
J&K નું ખનીજ પોટેન્શિયલ
Jammu & Kashmir ના Anantnag, Rajouri અને Poonch જેવા જિલ્લાઓમાં 12 Limestone બ્લોકનું ઓક્શન, આ પ્રદેશની ખનિજ સંપત્તિને વિકસાવવાની ભારતની વ્યૂહરચનાનો મુખ્ય ભાગ છે. આ બ્લોક વિવિધ તબક્કામાં (G3 અને G4 UNFC સ્ટેજ) છે, જે સિમેન્ટ અને બાંધકામ જેવા ઉદ્યોગો માટે મોટી સંભાવના સૂચવે છે. આ ઉપરાંત, Reasi જિલ્લામાં લિથિયમ (Lithium) જેવા Critical Minerals ની શોધ, આ પ્રદેશને 'વ્હાઇટ ગોલ્ડ' માટે વધુ મહત્વપૂર્ણ બનાવે છે, જે ઇલેક્ટ્રિક વાહન (EV) બેટરી અને એનર્જી સ્ટોરેજ માટે નિર્ણાયક છે. આ પ્રાદેશિક પોટેન્શિયલ ભારતને આયાત પર નિર્ભરતા ઘટાડવામાં મદદ કરશે.
વૈશ્વિક પરિપ્રેક્ષ્ય, પડકારો અને ભવિષ્યની સંભાવનાઓ
વૈશ્વિક સ્તરે, ભારતનો માઇનિંગ સેક્ટર સંશોધન (exploration) માં અન્ય દેશોની તુલનામાં ઓછું રોકાણ કરે છે (1.3% સામે કેનેડા 24% અને ઓસ્ટ્રેલિયા 20%), જે સંસાધનોને અનામતોમાં રૂપાંતરિત કરવાની કાર્યક્ષમતાને અસર કરે છે. Coal India જેવી મોટી ભારતીય માઇનિંગ કંપનીઓના P/E રેશિયો (લગભગ 9.04-9.44) ઉદ્યોગ સરેરાશ (10.59-18.94) કરતાં નીચા છે, જે ભવિષ્યની વૃદ્ધિ અંગે ચિંતાઓ સૂચવી શકે છે.
આ વ્યૂહાત્મક પ્રયાસો છતાં, નવા ઓક્શન થયેલા બ્લોકને ઉત્પાદક ખાણોમાં રૂપાંતરિત કરવામાં મોટો પડકાર છે. 2015 થી માત્ર 13.8% બ્લોક જ કાર્યરત થયા છે, જે ભવિષ્યની બિડિંગ પ્રક્રિયાઓને અસર કરી શકે છે. Critical Mineral પ્રોજેક્ટ્સ, જે ભારતનાં એનર્જી શિફ્ટ માટે આવશ્યક છે, તેમને ફાઇનાન્સિંગ, ઊંચા પ્રારંભિક ખર્ચ, ભાવની અસ્થિરતા અને લાંબા સમયગાળા (શોધથી ઉત્પાદન સુધી 10-15 વર્ષ) જેવા અવરોધોનો સામનો કરવો પડે છે.
ભારતીય માઇનિંગ સેક્ટર 2047 સુધીમાં અર્થતંત્રમાં $500 બિલિયન ઉમેરી શકે છે અને 25 મિલિયન નોકરીઓ ઊભી કરી શકે છે. જાન્યુઆરી 2025 માં લોન્ચ થયેલ નેશનલ Critical Mineral મિશન (National Critical Mineral Mission) 2030-31 સુધીમાં Critical Mineral શોધ અને ઓક્શન વધારવાનો લક્ષ્યાંક ધરાવે છે. વિશ્લેષકો Nifty Metal Index ને 'Accumulate' રેટિંગ આપી રહ્યા છે અને FY27 ની શરૂઆત સુધી સતત અર્નિંગ વૃદ્ધિની આગાહી કરી રહ્યા છે. જોકે, આ વૃદ્ધિ લોજિસ્ટિક્સ સુધારવા, સંશોધન રોકાણ વધારવા અને ખાનગી તથા વૈશ્વિક ભંડોળ આકર્ષવા પર આધાર રાખે છે. મધ્ય પૂર્વમાં વૈશ્વિક તણાવ એલ્યુમિનિયમ જેવા કોમોડિટીઝને અસર કરી રહ્યા છે, જે ઘરેલું માંગ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાના મહત્વને વધુ રેખાંકિત કરે છે.