Whalesbook
ભારતનો ઉત્પાદનનો દેખાવ
ભારતે સ્ટીલ ઉત્પાદનમાં વૈશ્વિક સ્તરે પોતાને એક અપવાદ તરીકે સ્થાપિત કર્યું છે. નાણાકીય વર્ષ 2025-26 (FY26) ના અંત સુધીમાં ક્રૂડ સ્ટીલ ઉત્પાદનમાં 11.2% નો વાર્ષિક વધારો નોંધાવીને કુલ 169.2 મિલિયન ટન ઉત્પાદન કર્યું છે. આની સરખામણીમાં, માર્ચ 2026 માં વૈશ્વિક ક્રૂડ સ્ટીલ ઉત્પાદનમાં 4.2% નો ઘટાડો થઈને 159.9 મિલિયન ટન રહ્યું.
માત્ર માર્ચ મહિનામાં, ભારતે 15.3 મિલિયન ટન સ્ટીલનું ઉત્પાદન કર્યું, જે 9.4% નો વધારો દર્શાવે છે. આ ચીનના 6.3% ના ઘટાડા અને મધ્ય પૂર્વના 33.5% ના મોટા ઘટાડાથી ઘણું અલગ છે. પરંપરાગત રીતે મજબૂત ઉત્પાદક જાપાને પણ 4.1% નો ઘટાડો જોયો. યુ.એસ.એ. 5.2% વૃદ્ધિ સાથે થોડો સકારાત્મક દેખાવ કર્યો, પરંતુ ભારતીય વૃદ્ધિ દર અજોડ રહ્યો.
સ્થાનિક માંગ એક સંરક્ષણ તરીકે
ભારતીય સ્ટીલ સેક્ટરની મજબૂતીનો મોટો આધાર તેની પ્રભાવશાળી સ્થાનિક માંગ છે. એપ્રિલ 2026 માં ફિનિશ્ડ સ્ટીલનો વપરાશ 12.99 મિલિયન ટન રહ્યો, જે 8.1% નો પ્રભાવશાળી વાર્ષિક વધારો દર્શાવે છે. સરકારી ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ખર્ચ, બાંધકામ અને ઉત્પાદન ક્ષેત્રની વૃદ્ધિ દ્વારા આ માંગ સતત વધી રહી છે.
આ સ્થાનિક ફોકસને કારણે, ભારત FY2025-26 માં ફિનિશ્ડ સ્ટીલનો થોડો નેટ નિકાસકાર બન્યો, જેમાં નિકાસ આયાત કરતાં 0.08 મિલિયન ટન વધુ રહી. દેશની સ્ટીલ ઉત્પાદન ક્ષમતા લગભગ 220 મિલિયન ટન પ્રતિ વર્ષ સુધી પહોંચી ગઈ છે, અને 2030 સુધીમાં 300 MTPA સુધી પહોંચવાનો લક્ષ્યાંક છે, જે સતત સ્થાનિક માંગ વૃદ્ધિમાં વિશ્વાસ દર્શાવે છે.
દબાણ: ઇનપુટ ખર્ચ અને ભાવમાં અસ્થિરતા
રેકોર્ડ ઉત્પાદન છતાં, સેક્ટર માર્જિન સામે નોંધપાત્ર પડકારોનો સામનો કરી રહ્યું છે. મુખ્ય ઇનપુટ, આયર્ન ઓરના ભાવ એપ્રિલમાં મિશ્ર રહ્યા, જોકે કેટલાક અહેવાલો સૂચવે છે કે ઓસ્ટ્રેલિયન આયર્ન ઓરના ભાવમાં માસિક થોડો ઘટાડો થયો છે, જ્યારે અન્ય લોકો તેને તાજેતરના ઘટાડા પહેલા બહુ-માસિક ઊંચાઈની નજીક દર્શાવે છે. જોકે, કોકિંગ કોલસાના ભાવમાં વધારો જોવા મળ્યો છે, મધ્ય માર્ચથી FOB ઓસ્ટ્રેલિયાના ભાવમાં 6-8.7% નો વધારો થયો છે.
સ્થાનિક સ્તરે, એપ્રિલમાં હોટ-રોલ્ડ કોઇલ (HRC) ના ભાવમાં 3% નો માસિક વધારો નોંધાયો હતો, પરંતુ પાછળથી ભાવમાં અસ્થિરતા જોવા મળી. કેટલીક વિશ્લેષણ સૂચવે છે કે HRC ના ભાવ એપ્રિલના અંતમાં ઘટ્યા છે, જ્યારે અન્ય લોકો કહે છે કે તે પ્રારંભિક મેમાં સ્થિર રહ્યા હતા. આ મિશ્ર ભાવ વાતાવરણ, વધતા કાચા માલના ખર્ચ સાથે મળીને, ઉત્પાદકોની નફાકારકતા પર દબાણ લાવી રહ્યું છે, ખાસ કરીને ઓછી ક્ષમતા ધરાવતા ઉત્પાદકો માટે.
ભૌગોલિક-રાજકીય પડઘા અને સપ્લાય ચેઇન પર તાણ
યુ.એસ., ઈરાન અને ઇઝરાયેલ વચ્ચેના સંઘર્ષ જેવા વૈશ્વિક ભૌગોલિક-રાજકીય તણાવ ગંભીર વિક્ષેપો ઉભા કરી રહ્યા છે. સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝના બંધ થવાથી શિપિંગ રૂટ્સને ગંભીર અસર થઈ છે, જેના કારણે ફ્રેઇટ રેટ્સ અને વીમા પ્રીમિયમ વધી ગયા છે, ખાસ કરીને મધ્ય પૂર્વમાં થતા શિપમેન્ટ માટે. આના કારણે પ્રાદેશિક મિલો માટે ફીડસ્ટોક સંકટ ઊભું થયું છે, આયર્ન ઓર જેવા કાચા માલ માટે સપ્લાય ચેઇન ખોરવાઈ ગઈ છે, અને આયાતી HRC ની અછતને કારણે રિ-રોલર્સને કામગીરી રોકવી પડી રહી છે.
વૈશ્વિક સ્તરે ઊર્જા ખર્ચમાં વધારો અને કોમોડિટી બજારોમાં અસ્થિરતા જોવા મળી રહી છે, જે સ્ટીલ ઉત્પાદન અને પરિવહનના ખર્ચને સીધી અસર કરી રહી છે.
સંભવિત જોખમો અને પડકારો
માર્જિન ઘટાડવાનું જોખમ: કોકિંગ કોલસાના ભાવમાં 6-8.7% નો વધારો અને સ્થાનિક સ્ટીલના ભાવમાં સ્થિરતા અથવા ઘટાડો ઉત્પાદકોના માર્જિનને અસર કરી શકે છે. એપ્રિલના અંતમાં HRC ભાવ ઘટવાના અહેવાલો સૂચવે છે કે તાજેતરનો વધારો ટકી રહે તેવું નથી.
ચીનનો પ્રભાવ: ચીનની વિશાળ સ્ટીલ નિકાસ ક્ષમતા વૈશ્વિક સ્ટીલના ભાવ પર દબાણ લાવે છે, જે તેના લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા રિયલ એસ્ટેટ ક્ષેત્રના સંકટમાંથી નબળી સ્થાનિક માંગ દ્વારા પ્રેરિત છે.
આયાત પર નિર્ભરતા: ભારત કોકિંગ કોલસા માટે તેની 85% જરૂરિયાતો માટે આયાત પર ભારે નિર્ભર છે, જે કોઈપણ ભૌગોલિક-રાજકીય વિક્ષેપને કારણે ખર્ચ વધારી શકે છે અને પુરવઠામાં અછત ઊભી કરી શકે છે.
ક્ષમતા વિરુદ્ધ માંગ વૃદ્ધિ: ભારતીય સ્ટીલ ઉત્પાદકો આક્રમક રીતે ક્ષમતા વિસ્તરણ કરી રહ્યા છે, પરંતુ ICRA એ FY2026 માટે માત્ર 7.5% સ્ટીલ માંગ વૃદ્ધિનો અંદાજ લગાવ્યો છે. જો વપરાશ ક્ષમતા વૃદ્ધિની ગતિ સાથે તાલ મિલાવી ન શકે તો વધુ પડતા પુરવઠાનો ભય રહે છે.
આઉટલુક અને વિશ્લેષકોના મંતવ્યો
વિશ્લેષકો માને છે કે મુખ્ય સ્ટીલ બનાવવાના કાચા માલના ભાવમાં સ્થિરતા અને જાળવણી માટેના બંધ (maintenance shutdowns) ને કારણે ફ્લેટ સ્ટીલના પુરવઠામાં કડકાઈ નજીકના ગાળામાં સ્થાનિક સ્ટીલના ભાવને ટેકો આપશે. જોકે, વર્લ્ડ સ્ટીલ એસોસિએશન 2026 માટે વૈશ્વિક માંગમાં માત્ર 0.3% વૃદ્ધિની આગાહી કરે છે, અને 2027 સુધી મજબૂત સુધારાની અપેક્ષા નથી.
સેન્ટ્રમ (Centrum) આગાહી કરે છે કે ભારત CY26 માં 7.4% વૃદ્ધિ સાથે નોંધપાત્ર રીતે શ્રેષ્ઠ પ્રદર્શન કરશે, જે તેને વૈશ્વિક નબળાઈ વચ્ચે એક મુખ્ય તેજસ્વી સ્થળ બનાવે છે. ટાટા સ્ટીલ (Tata Steel) અને JSW સ્ટીલ (JSW Steel) જેવી મોટી ભારતીય કંપનીઓ ક્ષમતા વિસ્તરણ અને મૂલ્ય-વર્ધિત ઉત્પાદનો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહી છે, જ્યારે SAIL (SAIL) બેલેન્સ શીટ સુધારવા પર ધ્યાન આપી રહી છે. સેક્ટરનો માર્ગ સ્થાનિક માંગની મજબૂતી અને વૈશ્વિક આર્થિક અનિશ્ચિતતાઓને નેવિગેટ કરવાની તેની ક્ષમતા પર નિર્ભર રહેશે.