Whalesbook
નાણાંમંત્રી નિર્મલા સીતારમણે IIT Madras માં લેબ-ગ્રોન ડાયમંડ (LGD) સંશોધન માટે ₹242 કરોડ ના ફંડની જાહેરાત કરી છે. આ રોકાણ માત્ર જ્વેલરી પૂરતું સીમિત નથી, પરંતુ ક્વોન્ટમ કમ્પ્યુટિંગ, ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને સ્પેસ રિસર્ચ જેવા હાઇ-ટેક ક્ષેત્રોમાં LGD ટેકનોલોજીની ક્ષમતા વધારવા પર પણ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે. આ પહેલ 'મેક ઇન ઇન્ડિયા' અને 'સ્કિલ ઇન્ડિયા' જેવા રાષ્ટ્રીય લક્ષ્યોને મજબૂત બનાવશે અને આધુનિક ઉત્પાદન ક્ષેત્રોમાં દેશને આત્મનિર્ભર બનાવશે.
વૈશ્વિક લેબ-ગ્રોન ડાયમંડ માર્કેટ ઝડપથી વિસ્તરી રહ્યું છે. આ બજાર 2026 માં લગભગ $33.54 બિલિયન થી વધીને 2034 સુધીમાં $91 બિલિયન થી વધુ થવાની ધારણા છે, જેમાં વાર્ષિક 13% થી વધુનો વિકાસ દર જોવા મળી શકે છે. ટકાઉ અને નૈતિક વિકલ્પો માટે ગ્રાહકોની વધતી પસંદગી, કુદરતી હીરા કરતાં 40-60% ઓછી કિંમત અને યુવા પેઢીની માંગ મુખ્ય કારણો છે. એશિયા પેસિફિક, ખાસ કરીને ચીન અને ભારત, કુશળ કારીગરો અને ખર્ચ કાર્યક્ષમતાને કારણે મુખ્ય ઉત્પાદન હબ તરીકે ઉભરી રહ્યા છે. ભારતમાં કટિંગ અને પોલિશિંગમાં કુશળતાને કારણે, આગામી પાંચ વર્ષમાં INR 40,000 કરોડ ની નિકાસ ક્ષમતા સાથે આ માર્કેટનો મોટો હિસ્સો કબજે કરવાની સંભાવના છે.
સંશોધન અને વિકાસની સાથે સાથે, એક કુશળ કાર્યબળ તૈયાર કરવા પર પણ ભાર મૂકવામાં આવી રહ્યો છે. આ માટે, ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ જેમ્સ & જ્વેલરી (IIGJ) ઉડુપી નવા પરિસરમાં કાર્યરત થયું છે. આ સંસ્થા IIT Madras સાથે મળીને LGD ટેકનોલોજીમાં વિશેષ પ્રમાણપત્ર કાર્યક્રમ શરૂ કરશે. 41 આધુનિક મશીનોથી સજ્જ આ સંસ્થા યુવાનો અને મહિલાઓને તાલીમ આપશે, જેથી LGD ઉદ્યોગમાં રોજગારીની તકો વધી શકે.
જોકે LGD ક્ષેત્રના વિકાસની આગાહી ઉજ્જવળ છે, તેમ છતાં કેટલીક પડકારો પણ છે. અહેવાલો અનુસાર, ભારતમાં LGD ના ભાવમાં ભારે ઘટાડો જોવા મળ્યો છે, કેટલાક સેગમેન્ટમાં છેલ્લા વર્ષમાં 65% સુધીનો ઘટાડો થયો છે. ઓવરસપ્લાય અને આયાતનો દબાણ આ માટે જવાબદાર છે. મોટાભાગે LGD બીજ (seeds) ની આયાત પર નિર્ભરતા અને કુદરતી હીરા ઉદ્યોગ તરફથી મળતી સ્પર્ધા પણ એક પડકાર છે.
આ તમામ પરિબળો વચ્ચે, ભારત લેબ-ગ્રોન ડાયમંડ ક્ષેત્રે વૈશ્વિક લીડર બનવા માટે પોતાની સ્થિતિ મજબૂત કરી રહ્યું છે, જે ભવિષ્યમાં ટેકનોલોજી અને ઉત્પાદનમાં મોટો ફાળો આપશે.