વધતો જતો ઇનપુટ કોસ્ટ (Input Costs)
વાસ્તવમાં, પશ્ચિમ એશિયામાં અસ્થિરતાને કારણે ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સેક્ટર માટે ઇનપુટ કોસ્ટ (Input Costs) વધી રહ્યા છે. માર્ચ 2026 માં ડામરના ભાવમાં 20% થી 50% સુધીનો મોટો વધારો થયો છે, જે રોડ બનાવવાના ખર્ચમાં સીધી અસર કરી રહ્યો છે. સ્ટીલના ભાવ પણ વધ્યા છે; હોટ-રોલ્ડ કોઇલ (HRC) ના ભાવ લગભગ ₹2,000 પ્રતિ ટન વધીને લગભગ ₹55,000 પ્રતિ ટન ની આસપાસ પહોંચી ગયા છે. આનાથી સ્ટીલના ભાવમાં કુલ 18% થી 25% નો વધારો થયો છે. સિમેન્ટ ઉત્પાદકો પણ માર્ચના અંતમાં અથવા એપ્રિલ 2026 ની શરૂઆતમાં ભાવ વધારાની અપેક્ષા રાખી રહ્યા છે, કારણ કે ક્રૂડ ઓઇલ સંબંધિત ખર્ચ, ખાસ કરીને પેટકોક (Petcoke) ના ભાવમાં ફેબ્રુઆરી 2026 માં લગભગ $13 પ્રતિ ટન નો વધારો થયો છે. રોડ નિર્માણનો મુખ્ય ખર્ચ ગણાતા ઇંધણના ભાવમાં પણ ક્રૂડ ઓઇલની વધતી કિંમતોને કારણે દબાણ આવી રહ્યું છે. છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં, કુલ બાંધકામ ખર્ચમાં લગભગ 40% નો વધારો થયો છે.
ખર્ચ ઘટાડવા ઉદ્યોગના ઉપાયો
આ વધતા ખર્ચનો સામનો કરવા માટે, કન્સ્ટ્રક્શન કંપનીઓ સ્ટ્રેટેજિક સોર્સિંગ (Strategic Sourcing) અને લાંબા ગાળાના સપ્લાય કરારો પર વધુ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહી છે. ઘણી કંપનીઓ કિંમત વધારાની જોગવાઈઓ (Price Escalation Clauses) જેવા કરારની શરતોનો ઉપયોગ કરીને વધારાના ખર્ચનો અમુક ભાગ ઉઠાવી રહી છે. નેશનલ હાઈવે બિલ્ડર્સ ફેડરેશન (NHBF) એ નેશનલ હાઈવે ઓથોરિટી ઓફ ઈન્ડિયા (NHAI) ને પ્રોજેક્ટ સમયમર્યાદા (EoT - Extension of Time), દંડ માફી અને અસાધારણ ખર્ચ વધારા માટે વળતર (Compensation) માંગ્યું છે. જોકે, NHAI જેવી સત્તાવાળાઓ દ્વારા કરારની શરતોનું અર્થઘટન ઘણીવાર વિવાદોનું કારણ બન્યું છે.
ટકાઉ સામગ્રી અને નવી પદ્ધતિઓ
ખર્ચ ઘટાડવા અને ટકાઉપણું વધારવા માટે, સેક્ટર નવીન અને ટકાઉ સામગ્રી (Sustainable Materials) નો ઉપયોગ ઝડપથી અપનાવી રહ્યું છે. રિસાયકલ્ડ એસ્ફાલ્ટ પેવમેન્ટ (RAP) નો ઉપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો છે, જે સામગ્રીની જરૂરિયાતમાં 10% થી 20% સુધી ઘટાડો અને નોંધપાત્ર ખર્ચ બચાવી શકે છે. RAP બાંધકામ ખર્ચને 4.92% સુધી અને બેઝ કોર્સ (Base Courses) માટે 4.12% સુધી ઘટાડી શકે છે. વોર્મ મિક્સ એસ્ફાલ્ટ (WMA) ટેકનોલોજી ઓછા તાપમાને (હોટ મિક્સ એસ્ફાલ્ટ કરતાં 20-40°C ઓછું) ઉત્પાદન અને લેઇંગ (Laying) ને સક્ષમ બનાવે છે, જે ઊર્જા વપરાશ, ઉત્સર્જન અને ઇંધણ ખર્ચ ઘટાડે છે. આ ઉપરાંત, ક્રમ્બ રબર મોડિફાઇડ ડામર (CRMB), કૃષિ કચરામાંથી બાયો-ડામર, પ્લાસ્ટિક કચરો અને સ્ટીલ સ્લેગ જેવી ટકાઉ સામગ્રીનો પણ ઉપયોગ થઈ રહ્યો છે, જે વધુ ટકાઉપણું અને પર્યાવરણીય લાભો પ્રદાન કરે છે. ડામર માટે કોંક્રિટ (Concrete) પણ એક સારો વિકલ્પ છે.
પડકારો: માર્જિન પર દબાણ અને સપ્લાય ચેઇન જોખમો
આ તમામ પ્રયાસો છતાં, કાચા માલના ભાવમાં તીવ્ર વધારો અને સપ્લાય ચેઇન (Supply Chain) માં વિક્ષેપો માર્જિન પર દબાણ લાવી રહ્યા છે, ખાસ કરીને નાની અથવા ઓછી વૈવિધ્યસભર કંપનીઓ માટે. ICRA નો અંદાજ છે કે FY26 માં બાંધકામ ઉદ્યોગના ઓપરેટિંગ માર્જિન અગાઉના વર્ષોની સરખામણીમાં ઘટીને લગભગ 10.25% થી 10.75% ની આસપાસ રહેશે. રોડ એવોર્ડિંગ (Road Awarding) અને પ્રોજેક્ટ અમલીકરણમાં પડકારોને કારણે રેવન્યુ વૃદ્ધિ (Revenue Growth) ઘટાડીને 6% થી 8% કરવામાં આવી છે.
ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ખર્ચનું ભવિષ્ય
સરકાર દ્વારા ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરમાં મૂડી ખર્ચ (Capital Spending) એક મજબૂત આધાર બની રહ્યો છે. યુનિયન બજેટ 2025-26 માં ₹11.21 લાખ કરોડ (GDP ના 3.1%) ફાળવવામાં આવ્યા છે અને FY29 સુધીમાં ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર રોકાણને GDP ના 5.3% થી વધારીને 6.5% સુધી લઈ જવાની ધારણા છે. ભારતીય ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર માર્કેટ 2025 માં $204.06 મિલિયન નું મૂલ્ય ધરાવે છે અને 2033 સુધીમાં CAGR 9.57% થી વધવાની ધારણા છે. જોકે, ચાલુ ભૌગોલિક-રાજકીય પરિસ્થિતિ અને સતત ઇનપુટ ખર્ચ ફુગાવાને કારણે કોન્ટ્રાક્ટરોએ પ્રોજેક્ટની નફાકારકતા અને અમલીકરણ સમયપત્રક પર નજીકથી નજર રાખવી પડશે.