ભારત સરકાર શિપબિલ્ડિંગ સેક્ટરમાં રોકાણ મેળવવા માટે જાપાન અને સાઉથ કોરિયામાં એક હાઈ-લેવલ મિશન ચલાવી રહી છે. સરકાર દ્વારા **₹69,725 કરોડ**ના પ્રોત્સાહક પેકેજની જાહેરાત છતાં, વિદેશી કંપનીઓ હજુ પણ સાવધ છે અને મોટા રોકાણ પહેલાં ઓર્ડરની ખાતરી માંગે છે.
રોકાણ આકર્ષવા સરકારની મથામણ
Ministry of Ports, Shipping and Waterways દ્વારા ટોક્યો અને સિઓલ ખાતે એક ઉચ્ચ સ્તરીય પ્રતિનિધિમંડળ મોકલવામાં આવ્યું છે. ભારતનું લક્ષ્ય 2047 સુધીમાં વિશ્વના ટોપ-ટેન શિપબિલ્ડિંગ દેશોમાં સ્થાન મેળવવાનું છે. આ માટે આંધ્રપ્રદેશ, ઓડિશા, તમિલનાડુ, ગુજરાત અને મહારાષ્ટ્રમાં પાંચ નવા શિપબિલ્ડિંગ ક્લસ્ટર બનાવવાની યોજના છે.
આકર્ષક પેકેજ અને પડકારો
સરકારે આ સેક્ટર માટે ₹69,725 કરોડનું સપોર્ટ પેકેજ જાહેર કર્યું છે, જેમાં ₹25,000 કરોડનું મેરીટાઇમ ડેવલપમેન્ટ ફંડ અને ₹24,736 કરોડની શિપબિલ્ડિંગ ફાઇનાન્શિયલ આસિસ્ટન્સ સ્કીમનો સમાવેશ થાય છે.
મુખ્ય અવરોધ એ છે કે જાપાન અને કોરિયાની કંપનીઓ ફક્ત સબસિડી નથી માંગતી, પરંતુ તેઓ લાંબા ગાળાના ઓર્ડરની ખાતરી (Order Book Guarantee) માંગે છે. તેઓ ઈચ્છે છે કે ભારતમાં બનતા જહાજો માટે ખરીદદારો તૈયાર હોય, જેથી તેમનું કરોડો ડોલરનું રોકાણ સુરક્ષિત રહે.
પ્રોજેક્ટ્સની વર્તમાન સ્થિતિ
તાજેતરના ઘટનાક્રમમાં ફેરફારો જોવા મળ્યા છે:
- HD Hyundai: તમિલનાડુમાં $4 અબજના પ્રોજેક્ટ માટે કામ ચાલુ છે.
- Cochin Shipyard Limited: HD Korea Shipbuilding સાથેનો જોઈન્ટ વેન્ચર કેન્સલ થયો છે અને હવે કંપનીઓ ટેકનિકલ કોઓપરેશન પર ધ્યાન આપી રહી છે.
- Mazagon Dock Shipbuilders: જમીન ફાળવણીના પડકારોને કારણે કંપનીએ પ્રોજેક્ટ લોકેશન બદલવાની ફરજ પડી છે.
આ તમામ ઘટનાઓ સાબિત કરે છે કે શિપબિલ્ડિંગ જેવી ભારે મેન્યુફેક્ચરિંગ ઇકોસિસ્ટમ સ્થાપવા માટે જમીન સંપાદન, સપ્લાય ચેઈન અને ક્લિયરન્સ જેવા મુદ્દાઓ ખૂબ જ જટિલ છે. રોકાણકારોએ આગામી સમયમાં ઓર્ડર બુકની સ્થિતિ પર ખાસ નજર રાખવી જોઈએ.