Whalesbook
ભારતમાં ઇલેક્ટ્રોનિક્સ મેન્યુફેક્ચરિંગને નવી ઉડાન
ભારત સરકારે ઇલેક્ટ્રોનિક્સ મેન્યુફેક્ચરિંગ ક્ષેત્રમાં ક્રાંતિ લાવવા માટે એક મોટું પગલું ભર્યું છે. સરકારે ઇલેક્ટ્રોનિક્સ કમ્પોનન્ટ મેન્યુફેક્ચરિંગ પ્રોગ્રામ હેઠળ 29 જેટલા મહત્વપૂર્ણ પ્રોજેક્ટ્સને મંજૂરી આપી છે. આ પ્રોજેક્ટ્સ દ્વારા દેશી ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ઉદ્યોગમાં ₹71.04 બિલિયન (આશરે $751.21 મિલિયન) નું રોકાણ ઠાલવવામાં આવશે. આ પહેલનો મુખ્ય હેતુ દેશમાં જ ઇલેક્ટ્રોનિક્સના ઉત્પાદનને મોટા પાયે પ્રોત્સાહન આપવાનો, આયાત પરની નિર્ભરતા ઘટાડવાનો અને રાષ્ટ્રીય સપ્લાય ચેઇનને વધુ મજબૂત તથા સુરક્ષિત બનાવવાનો છે.
મહત્વાકાંક્ષી લક્ષ્યાંકો અને મુખ્ય હિસ્સેદારો
ભારત હાલમાં નાણાકીય વર્ષ 2025 (FY25) માં ઇલેક્ટ્રોનિક્સ સેક્ટર દ્વારા $125 બિલિયન નું ઉત્પાદન કરી રહ્યું છે. સરકારનું દ્રષ્ટિહીન લક્ષ્ય નાણાકીય વર્ષ 2031 (FY31) સુધીમાં આ આંકડાને અતુલનીય રીતે વધારીને $500 બિલિયન સુધી પહોંચાડવાનું છે. મંજૂર થયેલા આ 29 પ્રોજેક્ટ્સમાં મોબાઇલ ફોન, ટેલિકોમ ઉપકરણો, કન્ઝ્યુમર ઇલેક્ટ્રોનિક્સ, ઓટોમોટિવ કમ્પોનન્ટ્સ અને અન્ય હાર્ડવેર ઉત્પાદનોનો સમાવેશ થાય છે. આ યોજના હેઠળ, Dixon Technologies જેવી કંપનીઓ ડિસ્પ્લે મોડ્યુલનું ઉત્પાદન કરશે, જ્યારે Lohum Cleantech જેવી કંપનીઓ રેર-અર્થ પરમેનન્ટ મેગ્નેટ જેવા મહત્વપૂર્ણ કમ્પોનન્ટ્સના નિર્માણમાં જોડાશે. ઉલ્લેખનીય છે કે, Dixon Technologies (India) Limited જેવી કંપનીઓનું માર્કેટ કેપિટલાઇઝેશન હાલમાં ₹627.14 બિલિયન ની આસપાસ છે અને તેનું ટ્રેલિંગ P/E રેશિયો લગભગ 64.02 પર છે.
વૈશ્વિક સ્પર્ધા અને પડકારોનો સામનો
વૈશ્વિક ઇલેક્ટ્રોનિક્સ મેન્યુફેક્ચરિંગ લેન્ડસ્કેપમાં, ચીન તેની 'મેડ ઇન ચાઇના 2025' જેવી મહત્વાકાંક્ષી યોજનાઓ દ્વારા ઇલેક્ટ્રોનિક માહિતી મેન્યુફેક્ચરિંગમાં 7% વાર્ષિક વૃદ્ધિ હાંસલ કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. બીજી તરફ, વિયેતનામ 2025 સુધીમાં $160 બિલિયન ની હાર્ડવેર અને ઇલેક્ટ્રોનિક્સ નિકાસનું લક્ષ્ય રાખીને ઝડપથી આગળ વધી રહ્યું છે. આવા સ્પર્ધાત્મક માહોલમાં, ભારતના $500 બિલિયન ના લક્ષ્યાંકને પહોંચી વળવા માટે ઘણા પડકારો સામે લડવાના રહેશે.
સરકારની પ્રોડક્શન લિંક્ડ ઇન્સેન્ટિવ (PLI) યોજનાઓ ઉત્પાદન વધારવામાં મદદરૂપ થઈ છે, પરંતુ કેટલીક ફરિયાદો સબસિડીના સમયસર ચુકવણી અંગે અને માત્ર એસેમ્બલી પર વધુ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવા અંગે ઉઠી રહી છે. તાજેતરમાં, ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને IT મંત્રી અશ્વિની વૈષ્ણવે ઉત્પાદકોને ફક્ત એસેમ્બલી કરવાને બદલે સ્વદેશી ડિઝાઇન અને R&D ક્ષમતાઓને વિકસાવવા પર ભાર મૂકવાની તાકીદ કરી છે. આ સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે સરકાર ઉત્પાદનના જથ્થા કરતાં મૂલ્યવર્ધન પર વધુ ધ્યાન આપી રહી છે.
ભવિષ્ય માટે જોખમો અને સ્થિતિસ્થાપકતા
આગળ જતા, ભૌગોલિક રાજકીય તણાવ, સપ્લાય ચેઇનમાં અણધાર્યા વિક્ષેપો અને વૈશ્વિક બજારની અસ્થિરતા જેવા પરિબળો દેશના ઇલેક્ટ્રોનિક્સ મેન્યુફેક્ચરિંગ ક્ષેત્રની વૃદ્ધિ માટે જોખમ ઊભું કરી શકે છે. ભારતીય ઉત્પાદન ક્ષેત્ર હજુ પણ ઘણા કમ્પોનન્ટ્સ માટે આયાત પર નિર્ભર છે, જે તેને બાહ્ય આંચકાઓ પ્રત્યે સંવેદનશીલ બનાવે છે. FY31 સુધીમાં $500 બિલિયન ના લક્ષ્યાંકને હાંસલ કરવા માટે સતત અને મોટા પાયે રોકાણ તેમજ સ્થિર વૈશ્વિક આર્થિક વાતાવરણ આવશ્યક છે. ભૂતકાળના અનુભવો દર્શાવે છે કે PLI યોજનાઓમાં સબસિડીની ચુકવણીમાં વિલંબ અને ઉત્પાદન લક્ષ્યાંકો પૂરા કરવામાં પડકારો જેવી બાબતો પર ધ્યાન આપવું પડશે.